Fundamentele nutteloosheid
Roel Smeets is naast universitair docent in moderne literatuur en digitale cultuur ook semiprofessioneel muzikant én fanatiek raver. De rave- en technoroman Exces van Persis Bekkering en de daarin beschreven cultuurtheorie greep hem. Roel: “Eén idee in dit boek prikkelde me enorm. Namelijk dat een rave een daad van verzet is tegen de kapitalistische orde waarin alles nuttig moet zijn. Dansen op een dansvloer is fundamenteel nutteloos, je geeft je daarin over aan het niet-productieve. En daarmee verzet je jezelf als het ware tijdelijk tegen het systeem.” Roel plaatst overigens wel een kanttekening bij de hedendaagse dance-industrie. Grote feesten met al hun commercie zijn immers uiteindelijk ook onderdeel van het kapitalistisch systeem. Underground raves – regelmatig illegaal – staan daar los van. Recent voorbeeld hiervan? De meerdaagse rave in België, waar duizenden mensen dagenlang dansten.
Het eindeloze heden
Naast het verzetsonderdeel zijn nog meer elementen te duiden in het beleven van een roes- of dansvloerervaring. Roel legt uit: “Raven brengt je terug in je lichaam. Je voelt de bas en je hartslag en dat haalt je uit je hoofd. Je kunt jezelf er echt in verliezen. Je dagelijkse identiteit verdwijnt. Even ben je niet langer die ouder of professional. Dat ontstijgen geeft een vorm van vrijheid. Het is ook een soort mindfullness. Je bevindt je in een tijdelijke dimensie, waarin de muziek doorgaat in een eindeloos heden, zonder verleden of toekomst. Dat is anders dan bij andere muziekstijlen, vooral door de beat die maar doorgaat. En raven heeft ook iets van een ritueel, waarin je gezamenlijk in een donkere ruimte staat en je mechanisch beweegt, zonder daarbij te praten.”
Extatische transcendente ervaring
Een ander element is de gemeenschapszin die het opwekt. “Zonder duidelijk doel met zijn allen dansen schept een verbinding,” aldus Roel. Dat wordt vaak aangewakkerd door drugs. Die spelen een onmiskenbare rol in het beleven van de roes. Roel: “Dat is het geval bij allerlei muzikale subculturen. En zoals lsd in de jaren 70 bij psychedelische muziek een rol speelde, zie je dat xtc dat doet bij raven. Xtc versterkt die extatische en transcendente ervaring. Al wil dat niet zeggen dat je per se drugs moet gebruiken om die roes te ervaren, er zijn genoeg mensen die dat niet doen.”
Radboud Reflects op Stadseiland Stek tijdens 4Daagsefeesten
Meer weten over de roes van het raven? Kom luisteren naar Radboud Reflects-performance van Roel Smeets op woensdag 19 juli 2023 van 16:00 tot 16:30 uur (Leve de roes!) op Stadseiland Stek, Eiland Veur Lent, Lent. En bezoek ook de andere talks van Radboud Reflects tijdens de 4Daagse. Ga op zaterdag 15 juli naar Waarom we beter denken dan we denken door filosoof Maarten van Doorn. Of bezoek op zondag 16 juli Stef Stuntpiloot in de zeventiende eeuw; drankspellen uit het verleden van historicus Adriaan Duiveman.
Tekst: Pleuni van Keulen voor Radboud Recharge. Afbeelding via Pixabay