Voormalig klooster Soeterbeeck in Ravenstein, nu vergader- en conferentiecentrum van de Radboud Universiteit, was eeuwenlang het thuis van de zusters van Soeterbeeck, die leefden volgens de Regel van kerkvader Augustinus. Om de gebedspraktijk van de zusters tot leven te wekken, organiseert Radboud Erfgoed een bijzonder weekend, met koorzang van Voces Caelestes gebaseerd op de eeuwenoude koorboeken van het klooster.
Het ritme van het klooster
Hanneke van der Grinten, dirigent van dit Nijmeegse gregoriaanse vrouwenkoor, koos een vijftiende-eeuws manuscript en grasduinde door de oude gezangen, die het koor heeft aangezet tot de in juni te beluisteren getijdengezangen, met onder meer de metten rond middernacht en de vespers aan het eind van de middag. In ’24 uur Soeterbeeck’ wil het koor – van vespers tot vespers – het publiek in middeleeuwse vervoering brengen.
Het getijdenritme van het kloosterleven heeft veel eigentijdse betekenis, aldus Van der Grinten in een toelichting. ‘Het ritme van het klooster, om op gezette tijden alles uit je handen laten vallen om gebeden te gaan zingen, leert dat je soms pas op de plaats moet en mag maken, dat je tijd kunt nemen voor bezinning.’
Boeken tot leven
Het publiek kan tussen de gezangen door kennisnemen van workshops en lezingen, onder meer van Ad Poirters, onderzoeker bij het Titus Brandsma Instituut en co-auteur van het eerder dit jaar verschenen overzichtswerk over de historische bibliotheek van Soeterbeeck, in bruikleen van de Universiteitsbibliotheek. Dit boek bevat onder andere een eerste wetenschappelijk verantwoorde catalogus van de Collectie Soeterbeeck, met beschrijvingen van alle oude boeken en handschriften en hun gebruikssporen .
Hoe goed hij de boeken ook kent, de koorzang zal ook voor hem een wereld openen, vermoedt Poirters. ‘Door uit de middeleeuwse handschriften van de zusters te zingen, komen die boeken echt tot leven. Dan blijkt dat het niet om stoffig, dood materiaal gaat, maar om betekenisvolle objecten die ons vandaag de dag nog direct aan kunnen spreken. Als Voces Caelestes zingt, horen we de klank van de middeleeuwen, en die komt binnen.’
Van bron tot vertaling
Het weekend staat in het teken van het getijdengebed en de mis voor het feest van Augustinus, omdat de zusters immers leefden naar zijn Regel. Gezien het vaak lastig leesbare Latijn van de bronteksten, heeft Radboud-classicus Vincent Hunink alle teksten zorgvuldig nageplozen en omgezet: ‘Als latinist heb ik meestal alle benodigde bronnen in gedrukte vorm paraat, inclusief vertalingen en studies. Hier stond ik er bijna alleen voor en doorliep ik het hele traject, van min of meer raadselachtige bronnen tot uitgewerkte vertalingen. Het was mooi werk. Ik verheug me op de uitvoeringen ervan door Voces Caelestes.’
Beleef het ritme van het kloosterleven in 24 uur Soeterbeeck'. Programma en aanmelden
Afbeelding van Henryk Niestrój via Pixabay