‘Ja, er worden mooie doelen gesteld, zoals de anderhalve graad in het Parijs-akkoord van 2015. Maar de beloften die er nu liggen, gaan dat doel bij lange na niet halen’, zegt Chan. ‘Als we alle voornemens van alle regeringen over de hele wereld bij elkaar zouden optellen, dan kijken we nog op tegen twee à vier graden opwarming van de aarde tegen het einde van de eeuw, wat absoluut dramatisch is. Het Parijs-akkoord is eigenlijk vergelijkbaar met een ‘Dutch Dinner’: mensen brengen hun eigen eten mee, ze delen het en dan hoop je dat iedereen genoeg te eten heeft. Kortom: het is allemaal vrijwillig.’
Vertrouwen in overheden
Moeten we nog op overheden alleen vertrouwen? Een vraag die je steeds vaker hoort in de klimaatdiscussies, zegt Chan. ‘En dat is niet gek, want sommige grote bedrijven zijn zelfs meer vermogend dan een gemiddeld land. Als je dus een aantal grote bedrijven kunt overhalen om klimaatactief te worden, emissies te verlagen en te investeren in klimaatadaptatie, dan komen we er misschien ook. Daarbij komt dat er op zo’n klimaattop zoals in Egypte zoveel meer vertegenwoordigers uit die ‘niet-statelijke’ tak aanwezig zijn dan mensen die aan de onderhandelingstafel zitten. We praten over zo’n 10.000 tot 20.000 afgevaardigden. Het gesprek over het oplossen van de klimaatverandering gaat daarom lang niet meer over regeringen alleen.'
In zijn onderzoek richt Sander Chan zich op organisaties op klimaatconferenties die geen onderhandelingspositie hebben, maar wel beloften doen om klimaatproblemen op te lossen. ‘Want nieuwe dingen beloven is mooi, maar er is weinig oog voor of deze organisaties hun beloften ook nakomen. Doen ze wat ze beloven? Is er daadwerkelijk verandering? En leidt dit tot betere omstandigheden of minder uitstoot van broeikasgassen?’ Chan bestudeert ze door de jaren heen om een beeld te krijgen van hoe het ervoor staat.
Chan: ‘Afgelopen vrijdag publiceerde ik op de klimaattop samen met de NewClimate Institute en de German Institute of Development and Sustainability (IDOS) een nieuw rapport over dit thema. De resultaten die we daarin presenteren, beloven niet veel goeds. Zo zien we dat het aantal organisaties dat zich committeert aan klimaatdoelen minder hard stijgt, dat beloften steeds minder worden nageleefd en dat arme landen steeds minder profijt lijken te hebben van klimaatmaatregelen. Wat we ook zien, is een trend om steeds weer nieuwe initiatieven te lanceren en aan de wereld te presenteren. En dat het vaak dezelfde organisaties zijn die hieraan meedoen. Ik zou willen zien dat we meer aandacht geven aan de initiatieven die al bestaan en dat we die navolgen.’
Klimaat onder het vergrootglas
Dat het voor een organisatie ogenschijnlijk vaak bij een PR-stunt blijft in plaats van een serieuze overtuiging, kan volgens Chan meerdere oorzaken hebben. ‘Het kan zijn dat er kort voor een klimaattop snel iets in elkaar wordt gezet en dat er te snel beloften worden gedaan. Maar het kan ook zo zijn dat er bij een partij goede wil is en de financiering uitblijft.’ Dat de effectiviteit van klimaatacties in het algemeen minder wordt, heeft volgens Chan ook te maken met de enorme toename van vrijwillige initiatieven. ‘Tien jaar geleden was het bedenken van een duurzaam idee makkelijker, het was nieuw. Nu ligt klimaat onder een vergrootglas. Er is meer aandacht voor, meer weerstand, mensen moeten meer overtuigd worden, er zijn meer investeringen nodig. Het nemen van klimaatmaatregelen wordt steeds moeilijker.’
Hoopvol over dat er op de klimaattop in Egypte een besluit komt over financieringsdoelen is Chan niet. ‘Ik denk dat het heel moeilijk wordt om tussen landen overeenstemming te vinden over klimaatfinanciering. De rijke landen willen te weinig verantwoordelijkheid nemen en de arme landen willen gecompenseerd worden voor de schade die ze ondervinden. Tegelijkertijd denk ik, gaat het over hoeveel geld we steken in klimaat? Of dat we uiteindelijk naar een economie moeten die zorgt voor een veilige wereld? Het wordt tijd dat landen hun beloften weer eens bijstellen en echt met nieuwe klimaatdoelen komen. Dat gaat veel te langzaam.’
Op woensdag 16 november om 15.45 uur organiseert Sander Chan een officieel side event van de VN-klimaattop in Egypte: ‘Bringing nature-based climate action into cities in challenging times’. Het event is live te volgen via YouTube. Naast Sander Chan vertegenwoordigen ook PhD’ers Esther Wahabu en Joseph Inyama de Radboud Universiteit op de VN-klimaattop.
Bron afbeelding: Pexels