Als begin 1997 de Taliban oprukken naar het relatief vrije Mazar-i-sharif, een noordelijk gelegen stad, nemen de ouders van Parweez een radicaal besluit. Ze vrezen dat hun 16-jarige zoon wordt gedwongen om te vechten. "Ze wilden per se niet dat ik wapens zou dragen. ‘Jij moet een pen in je handen hebben en geen geweer’”, zeiden ze. Parweez vertrekt. Moederziel alleen.
"Ik heb zeker tien landen doorkruist voordat ik in 1998 als minderjarige aankwam bij het aanmeldpunt voor asielzoekers in Zevenaar. Ben zo blij dat ik meteen goed werd opgevangen. Toestanden zoals nu in Ter Apel heb ik gelukkig niet meegemaakt. De angst bij Nederlanders over asielzoekers is verdrietig. Meestal is het onwetendheid. Achter iedere asielzoeker zit een mens. Een mens met dromen, zoekend naar veiligheid. Ik heb hier kansen gekregen die ik met beide handen heb gegrepen. Nederland is mijn nieuwe land.”
Zijn droom: dokter worden
Op dag één in Zevenaar weet Parweez wat hij wil: dokter worden. "Een docent probeerde mijn verwachtingen te temperen. Ik moest eerst maar eens Nederlands leren. ‘De weg naar hoger onderwijs is heel lang’, zei hij. Maar als jongetje speelde ik al voor dokter. Ik ben een beetje koppig. Als er 20 procent kans is om iets te bereiken, zet ik mij voor 120 procent in. Dan moet het lukken, toch? Doorzettingsvermogen en hard werken zijn volgens mij belangrijker dan intelligentie.”
Het lukt. En hoe. In 2010 studeert hij aan de Radboud Universiteit af als arts, zeven jaar later verdedigt hij zijn proefschrift. De doktersjas zit hem als gegoten. Sinds eind 2019 is hij thuis in het Bravis ziekenhuis als maag-, darm-, en leverspecialist. "Ik ben hier in mijn element. Bravis is een groot, maar bescheiden ziekenhuis. Brabantse warmte, maar wel in combinatie met ontwikkelmogelijkheden. Dat past bij wie ik ben.”
‘Ik doe gewoon mijn werk’
De Radboud Universiteit ziet in Parweez een ‘voorbeeld voor de vele vluchtelingen‘ die in ons land arriveren. Reden om hem te nomineren voor een bijzondere onderscheiding voor afgestudeerden die aantoonbaar maatschappelijk inspireren en lef tonen om buiten gebaande paden te treden. "Ik ben er totaal door verrast. Hoezo een nominatie voor mij? Ik doe gewoon mijn werk, hoor.”
Zijn vlucht: overlevingsdrang
Als Parweez’ ouders hem overreden om te vluchten, gaat de puber talloze grenzen over. Hij weet in Afghanistan uit handen van de Taliban te blijven en trekt door Pakistan, Turkmenistan, Kazachstan, Rusland, Oekraïne, Moldavië, Tsjechië en Duitsland.
Hij wordt verschillende keren opgepakt en zit vanwege valse reispapieren drie weken in de gevangenis van Charkov, de Oekraïense stad bij de Russische grens waar nu de oorlog woedt. Hij verstopt zich in treinen, slaapt buiten en moet zien te dealen met mensensmokkelaars. "Je legt je vrijheid noodgedwongen in handen van vreemden die het niet interesseren of je wel of geen honger hebt.” Overlevingsdrang houdt de jonge Afghaan overeind. "Ik moest en zou het redden, ik wilde leven.”
Zijn verdriet: Afghanistan terug bij af
Terwijl Parweez met succes een nieuw leven opbouwt, is zijn moederland opnieuw onder de voet gelopen door de Taliban. Het vervult hem met enorme machteloosheid. "Ik beleef een déjà vu. Wat in 1997 gebeurde, gebeurt opnieuw. Alles wat voorzichtig werd opgebouwd, is weggevaagd. Vrouwenrechten zijn opnieuw gesmoord. Terwijl Afghaanse meisjes zo slim zijn en graag naar school willen. Ik heb mezelf grotendeels afgesloten van sociale media omdat ik niet kan omgaan met de beelden uit het huidige Afghanistan. Het doet teveel pijn.”
Tegelijkertijd blijft de Bravis-arts zich inzetten voor de mede door hem opgerichte stichting Payman; een vrijwilligersorganisatie die geld inzamelt om straat- en weeskinderen in Afghanistan onderwijs te geven.
"In 2010 ben ik een halfjaar teruggegaan om zelf de handen uit de mouwen te steken. Mensen van Payman plukten kinderen soms letterlijk van straat om ze in de schoolbanken te zetten.” Parweez probeert ook het medische onderwijs in Afghanistan naar een hoger plan te tillen. Al is het in de huidige situatie heel moeilijk om die hulp te bieden.
Zijn geluk: een eigen gezin
De Radboud Universiteit roemt Parweez als de ‘spreekwoordelijke lijm’ tussen mensen. In het Bravis ziekenhuis kennen ze hem als teamplayer. De dokter zelf geniet van het contact met patiënten en het ‘timmeren in de buik’. Dat klinkt ietwat raar, maar het analyseren en herstellen van het menselijk lichaam boeit hem mateloos. "Het is een genot om daarmee bezig te zijn.”
Het ultieme genieten gebeurt thuis met vrouw en twee jonge kinderen. Hij koestert en waakt over hun veiligheid en vrijheid. En hij blijft dromen. "Misschien dat ik in de toekomst iets kan betekenen voor de Verenigde Naties of de Wereld Gezondheid Organisatie. Ik blijf een beetje een nomade.”
Radboud Alumni Award
Met de Radboud Alumni Award zet de Radboud Universiteit de schijnwerpers op oud-studenten en afgestudeerden die een bijzondere prestatie hebben geleverd. De onderscheiding is op 30 september 2022 voor het eerst uitgereikt.
Dit artikel is geschreven door Franka van der Rijt en verscheen enkele dagen voor de bekendmaking van de winnaar van de Radboud Alumni Award in De Gelderlander. Foto bovenaan artikel: vooraanzicht De Vereeniging, waar de uitreiking van de Alumni Awards plaatsvond, Stan Vermeulen. Foto uitreiking: Wouter Doeven in opdracht van Radboud Universiteit.