Sent was tien jaar lang senator namens de PvdA. Sinds een half jaar is ze voorzitter van de partij. 'In Engelse stukken staat vaak chairman bij mijn naam. Die weiger ik te ondertekenen; ik teken alleen als er chairperson staat. Niet om flauw te doen, maar om een punt te maken. De standaardinstelling is nog zó vaak ‘man’.'
Frustrerend dat veel mensen bij de titel prof. dr. automatisch aan een man denken. Maar de realiteit is ook niet fraai. Vrouwen verdienen 14 procent minder per uur dan mannen. Slechts 14 procent van de bestuurders met de dagelijkse leiding is vrouw en 47 procent van de vrouwen is niet financieel onafhankelijk.'Vrouwen met dezelfde ervaring in dezelfde functie verdienen nog vaak minder dan mannen. Ik heb dat jaren geleden zelf ook meegemaakt en me daar toen eerlijk gezegd bij neergelegd; dat zou ik nu niet meer doen. Onder meer vanwege hun lagere inkomen bouwen vrouwen maandelijks gemiddeld 400 euro minder pensioen op. ‘Vrouwen kiezen er zelf voor om minder te werken’, hoor je weleens zeggen. Maar zo simpel is het niet. Nederland kent een lange geschiedenis van culturele verwachtingen dat de moeder minder gaat werken als er kinderen komen. Dat heeft geresulteerd in allerlei financiële constructies om te faciliteren dat vrouwen gedeeltelijk thuis kunnen blijven. De norm anno 2022 is een variant op het traditionele kostwinnersmodel, namelijk die van de anderhalfverdieners: mannen verrichten betaald werk buitenshuis, vrouwen combineren kinderen en huishouden met een kleinere baan. Tel daarbij op dat kinderopvang in Nederland relatief duur is en ook niet bepaald hoog in aanzien staat.'
Onlangs zei hoogleraar Yvonne Benschop in FM Focus dat het tijd is om de man als ‘ideale werknemer’ van het voetstuk te halen.'Zo is het. Onderzoek toont keer op keer aan dat gemengde teams betere resultaten leveren dan teams die alleen uit mannen of alleen uit vrouwen bestaan. Maar bewust en onbewust beoordelen we kwaliteit toch nog vaak door een seksebril. Een voorbeeld van die genderbias: reageren er meer vrouwen dan mannen op een vacature, dan daalt de algemene waardering voor de functie. Is het merendeel van de kandidaten man, dan daalt de waardering voor de vrouwelijke kandidaten. Bovendien geven we de voorkeur aan kandidaten die op ons lijken. Zie daar de argumenten voor een vrouwenquotum. Een ander voorbeeld: van mannen die op woensdag vrij zijn om voor de kinderen te zorgen, zeggen we dat ze een papadag hebben, maar we spreken niet van een mamadag. We hebben werkende moeders, maar geen werkende vaders. Dergelijke impliciete vooroordelen maken het heel lastig om diversiteit te organiseren.'Wat is er van anderen nodig – overheid, werkgevers, mannen en vrouwen – om het tij te keren?'Een greep, want er moet echt nog veel gebeuren. De overheid kan zorgen voor goede, gratis kinderopvang. Werkgevers moeten zich hard maken voor een open en eerlijke organisatiecultuur waarin parttime werken voor mannen net zo gewoon is als voor vrouwen en salarisverschillen inzichtelijk zijn. Het is daarnaast heel belangrijk dat mannen gaan inzien hoe groot hun rol is in deze zaak. Zo zijn wij op de universiteit ooit een traject gestart waarin juniorvrouwen door seniorvrouwen gecoacht werden. Dat was goed, maar het werd pas echt interessant toen iemand opperde om juniorvrouwen door seniormannen te laten coachen. Vanaf dat moment zagen de mannen van dichtbij waar vrouwen zoal tegenaanlopen in hun werk en carrière. Verder is er op het thuisfront nog een flinke strijd te voeren voor een eerlijkere verdeling van huishoud- en zorgtaken.'
Vrouwen besteden daar gemiddeld anderhalf keer zo veel tijd aan als mannen.
'Mannen namen tijdens de lockdown wel meer zorgtaken op zich dan daarvoor, maar omdat de zorgtaak in totaal groter werd, deden vrouwen onder de streep nog altijd meer. Weet je wat het allemaal niet makkelijker maakt? Mensen zijn onrealistisch optimistisch.'
Wat betekent dat?'Een voorbeeld: we weten dat een op de drie huwelijken strandt, maar gaan ervan uit dat ons eigen huwelijk standhoudt. Met als gevolg voor veel vrouwen dat zij financieel aan het kortste eind trekken als het toch van een scheiding komt.'
Je zou nu het hoofd kunnen laten hangen.
'Hoop wint het bij mij van verontwaardiging of neerslachtigheid, omdat ik in mijn werk invloed kan uitoefenen. Ik doe onderzoek naar de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt, roer me in de media, was voorzitter van de verkiezingsprogrammacommissie, kon in de Eerste Kamer bijdragen aan quotumwetgeving, … Ik zet mijn strijdlust om in onderzoek en actie, wat hopelijk resulteert in verandering en verbetering.'
Esther-Mirjam Sent en Irene van Staveren schreven ‘De keukentafel en de keukendeur. Klassenverschillen in de verdeling van huishoudelijke arbeid’, in: Tijdschrift voor Genderstudies, juni 2020. De kern van hun betoog: vrouwen zijn de afgelopen tien jaar meer uren betaald werk gaan verrichten en gemiddeld steeg hun opleidingsniveau. De verdeling van onbetaald huishoudelijk werk is echter nauwelijks veranderd: vrouwen besteden daar aanzienlijk meer tijd aan dan mannen. “De grootste zorgen maak ik me om vrouwen in huishoudens met een laag inkomen. Zij hebben niet de financiële ruimte om kinderopvang en huishoudelijke taken in te kopen.'
Dit artikel verscheen eerder in FM Focus. Foto: Barney Yau via Unsplash