‘Stel je het leven voor als een mooie gekleurde vaas’, zegt Muller-Dugic. ‘Valt die vaas kapot, dan kun je ’m proberen te herstellen, de scherven weggooien of iets nieuws van de scherven maken, zoals een gekleurd mozaïek. Zo is het ook met onze cursus. Daarmee ondersteunen we statushouders om hun leven opnieuw vorm te geven.’ Dat is nodig, want deze groep kampt met problemen wat betreft mentale gezondheid en arbeidsmarktparticipatie.
Muller-Dugic: ‘Soms ligt de oorzaak van mentale gezondheidsproblemen in oorlogs- of vluchttrauma’s, soms gaat het om postmigratiefactoren, zoals een langdurig verblijf in een azc en het lange wachten op een verblijfsvergunning. Dat heeft zijn weerslag op de participatie: hoe beter de mentale gezondheid, hoe groter de participatiekans. Andersom leidt meer participatie tot een betere mentale gezondheid. Mosaic richt zich daarom op beide aspecten.’
De cursus telt zes groepsbijeenkomsten en wordt volledig in het Arabisch gegeven. Rode draad is het delen van ervaringen rond thema’s als zingeving, waarden, sociale contacten, sterke kanten en zelfzorg. Twee trainers leiden de bijeenkomsten: een met een achtergrond in de mentale gezondheidszorg en een ervaringsdeskundige, een voormalige vluchteling die inmiddels zijn of haar plek heeft gevonden. ‘De cursus maakt gebruik van kennis uit de positieve psychologie’, zegt Muller-Dugic. ‘Daarbij focussen we op versterking van het mentaal welbevinden. Dat past goed bij de deelnemers, voor wie het bespreken van psychische klachten vaak een taboe is.’
De cursus is inmiddels gegeven in zes gemeenten, waaronder Arnhem en Nijmegen, en de resultaten stemmen hoopvol. Beckers: ‘De deelnemers zijn positief en zeggen dat de cursus goed aansluit bij hun behoeften. Ook hebben we indicaties dat hun zingeving en participatie positief zijn beïnvloed.’ Muller-Dugic: ‘Deelnemers zijn meer tijd gaan besteden aan een stage of werkervaringsplaats en hebben meer vertrouwen dat ze een baan zullen vinden die aansluit bij hun opleidingsniveau en werkervaring.’
Beckers hoopt dat meer gemeenten Mosaic willen inzetten. ‘De aanpak is uniek. Het komt namelijk maar zelden voor dat zo’n cursus samen met de doelgroep wordt ontwikkeld én in de eigen taal wordt gegeven. Bovendien hebben we intensief samengewerkt met ervaringsdeskundigen en partnerorganisaties als Vluchtelingenwerk, Pro Persona en gemeenten. Vanwege dat unieke karakter hebben we een ESF-prijs van de Europese Unie gekregen.’ Muller-Dugic: ‘Bovendien heeft het RIVM middels een onafhankelijk erkenningstraject vastgesteld dat Mosaic succesvol bijdraagt aan een gezonde leefstijl.’
Tip: Vraag je elke avond af waar je dankbaar voor bent
‘Ook al heb je een moeilijke dag gehad, er is altijd ten minste één positieve gebeurtenis geweest. Door daarbij stil te staan, leer je positief waarnemen en draag je bij aan je mentaal welbevinden. Je zult dan bovendien bewuster op zoek gaan naar meer positieve ervaringen. Als je je ook nog afvraagt wat je zelf hebt bijgedragen aan die positieve gebeurtenis, zal dat ook je omgevingscontrole versterken.’
José Muller-Dugic (Coevorden, 1986) | Promovendus Planologie| Studeerde klinische psychologie en sociale geografie aan de Radboud Universiteit | Ontwikkelde voor haar promotie de cursus Mosaic.
Pascal Beckers (Keulen, 1981) | Hoofddocent Planologie | Studeerde economie en international management aan de Universiteit Maastricht | Coördineert het Radboud University Network on Migrant Inclusion (RUNOMI), een universiteitsbreed netwerk voor migratie- en integratievraagstukken