‘Klassieke economen bestuderen de wereld zoals die er volgens hen zou moeten uitzien. Ze zien zeven miljard rationele poppetjes, die over alle informatie beschikken, weten wat ze willen en perfecte keuzes maken. Sinds de jaren tachtig, maar vooral sinds de kredietcrisis van 2008, zijn hierin steeds meer barsten gekomen. In Nijmegen kijken we al veel langer naar de vraag welke keuzes mensen daadwerkelijk maken, in plaats van welke keuzes ze rationeel gezien zouden moeten maken. We bestuderen real-world issues en gebruiken daarbij minder wiskundige kennis, maar meer kennis uit bijvoorbeeld de sociologie, psychologie en antropologie. Dat noemen we Economie+, om aan te geven dat we én actuele vraagstukken bestuderen én kiezen voor een multidisciplinaire benadering.
‘Die Nijmeegse aanpak werd lange tijd als soft beschouwd. Maar tegenwoordig zijn organisaties blij met de brede en kritische kijk van onze alumni. Ook zie je andere universiteiten het Nijmeegse model overnemen. Ze zagen economie altijd als een systeem van tandwieltjes die allemaal in elkaar grijpen. Nu beseffen ze dat er geen honderden, maar miljoenen tandwieltjes zijn, en dat het systeem zo complex is dat een puur cijfermatige aanpak niet volstaat. Het is essentieel dat we de menselijke maat meenemen.’
Happiness economics
‘Die menselijke maat komt ook terug in het vak Happiness economics, dat ik samen met hoogleraar Esther-Mirjam Sent heb ontwikkeld. De klassieke economie berekent de welvaart van een land op basis van het bruto binnenlands product (bbp). Economische groei is daarbij de ultieme maatstaf voor welvaart. Hoe meer geld, hoe meer vrijheid, hoe meer geluk, is de gedachte. In dit vak kijken we of dat klopt en bestuderen we alternatieven.
‘Ik zie studenten vaak optimistisch het vak inkomen en er realistisch uitgaan. In de praktijk blijkt het bbp namelijk best een handige maatstaf. Bovendien blijkt het lastig om alternatieven te bedenken om brede welvaart te meten, zeker als beleidsmakers die moeten kunnen toepassen. Maar het is belangrijk dat studenten zien dat geld niet zaligmakend is, maar op gespannen voet kan staan met mensenrechten, een gezonde leefomgeving en een leefbaar klimaat.
‘Die realistische houding vind ik belangrijk. We moeten als wetenschappers niet te normatief zijn. Ik las pas een mooie uitspraak: wetenschap brengt licht, maar geen warmte. Wetenschappers zijn er wel om het eerlijke, soms harde verhaal te vertellen, maar niet om comfort te bieden of mensen een beter gevoel te geven.’
Tip: Focus op de overeenkomsten tussen mensen
'In de media worden verschillen in bijvoorbeeld cultuur, gender en afkomst uitvergroot en als verklaring gebruikt voor problemen. Maar dat is te makkelijk. Menselijk gedrag is voor 98 procent hetzelfde. Focussen op verschillen schept bovendien afstand. Door de overeenkomsten te benadrukken, krijg je meer begrip voor elkaar en kun je afstanden juist overbruggen.'
Robbert Rademakers (Oosterhout, 1994) | Promovendus bij de Faculteit der Managementwetenschappen |Studeerde international economics en business economics in Nijmegen | Hoopt in 2022 te promoveren op de economie van etniciteit en etnische veranderingen.