Nikita Krouwel, student Trans Atlantic Studies aan de Radboud Universiteit en een persoon van kleur, herinnert zich hoe verloren ze zich vorig jaar voelde toen haar universiteit niet met een statement kwam naar aanleiding van de Black Lives Matter-protesten wereldwijd. ‘Het bleef zo stil. De universiteit leek zich niet te realiseren hoe ondersteboven heel veel studenten, niet alleen van kleur, waren door de moord op George Floyd en wat die in beweging bracht. En ook niet dat “you can’t stay silent on racism”. Het was heel pijnlijk.’
Protest in coronatijd
Nou weet ze ook wel dat protest in Nederland niet zo vanzelfsprekend is. De vlam slaat hier niet zo snel in de pan als in andere landen, beaamt Anya Topolski, onderzoeker op het gebied van racisme, religie, identiteit en inclusie aan de Radboud Universiteit. ‘Dus dat er zelfs in coronatijd zo veel mensen op de been kwamen, was bijzonder. Om nu te zeggen dat het onderwerp het afgelopen jaar steeds bovenaan de agenda heeft gestaan – nee. Maar het gaat wel vaker over antiracisme.’
Onwetendheid en vrees
Praten over ras en racisme is voor veel mensen best lastig, weet Topolski. Zelfs op een universiteit, waar je dat misschien niet zou verwachten, is er behalve onwetendheid ook wel vrees om het verkeerde te zeggen of mensen te kwetsen. Sommige witte mensen denken zelfs dat racisme in Nederland geen issue is: ‘Racisme was antisemitisme en dat bestaat niet meer, denken ze. “White innocence” noemt Gloria Wekker dat. Wat je niet ervaart, kun je over het hoofd zien. Maar dan duikt er een kwestie op als de toeslagenaffaire, waarbij etnisch geprofileerd is, en dan realiseren veel mensen zich dat racisme wel degelijk aanwezig is in Nederland en dat het misschien minder incidenteel is dan ze denken.’
Parlement: diverser dan ooit, extremer dan ooit
Racisme is geen op zichzelf staand onderwerp: het hangt samen met andere vormen van uitsluiting en ongelijkheid. Seksisme, onderadvisering in het onderwijs, de staat van de huisvesting waar groepen mensen in de samenleving gebruik van moeten maken – al die aspecten lopen door elkaar heen. Die intersectionaliteit, zoals dat heet, wordt ook steeds meer mensen duidelijk. ‘Het goede nieuws is ook dat de Tweede Kamer na de laatste verkiezingen diverser dan ooit is’, zegt Krouwel. ‘Maar tegelijkertijd zijn ook de meest extreemrechtse volksvertegenwoordigers in tijden verkozen.’
Iedereen thuis op de universiteit?
Wereldwijd en landelijk hebben de Black Lives Matter-protesten in ieder geval de aandacht voor racisme en ongelijkheid doen toenemen. Op de Radboud Universiteit vond een Anti Racism Awareness week plaats met veel online bijeenkomsten en discussies. Maar of de universiteit een plek is waar werkelijk iedereen zich thuis voelt, dat betwijfelen Krouwel en Topolski. Ze zien nog te weinig mensen van kleur, het overheersende perspectief is wit en westers – ook als het gaat om wat en wie er aan bod komen in het onderwijs.
Willen leren
Positief is wel dat ook de bijeenkomst met Lewis Gordon veel belangstelling trekt. Topolski: ‘Hij is een heel inspirerend spreker, van wie ik zelf enorm veel geleerd heb. En dat is belangrijk: dat we allemaal willen leren. Daarom hebben we de avond ook zo opgezet dat er veel ruimte is voor discussie, waaraan het publiek actief kan deelnemen. Racisme en ongelijkheid zijn geen onderwerpen die je alleen aan experts moet overlaten.’
#Blacklivesmatter: one year later. From global to local with Lewis Gordon & Suus te Braak Lux Nijmegen, online event. Donderdag 3 juni 20.00 uur. Voertaal Engels; vragen kunnen ook in het Nederlands gesteld worden. Toegang gratis, het aantal online deelnemers kent een maximum van 300 dus meld je tijdig aan!
Illustratie: Dyana Wing So via Unsplash