Verhalen vertellen is al zo oud als de mensheid, maar tegelijkertijd ook juist iets van de laatste tijd, zegt José Sanders, die als hoogleraar narratieve communicatie verbonden is aan de masteropleiding Communicatie en beïnvloeding aan de Radboud Universiteit. 'Organisaties en bedrijven zetten nu steeds vaker verhalen in om informatie over te brengen. Waar je vroeger bij de dokter informatie kreeg in bullets, krijg je nu bijvoorbeeld een folder met ervaringsverhalen van mensen.'
Verhalen zijn volgens Sanders een toegankelijke manier om informatie over te brengen. 'Een verhaal is makkelijker te begrijpen dan abstracte informatie; het komt rechtstreekser binnen en trekt meer aandacht. Mensen horen of lezen graag over de ervaringen van anderen. Een persoonlijk verhaal over één iemand is altijd aansprekender dan anonieme informatie over 100, 1000 of een miljoen mensen tegelijk.'
Als er over je gepraat wordt – liefst in positieve zin natuurlijk – tel je mee. Met een goed verhaal ben je al snel the talk of town. Maar hoe vertel je dan een goed verhaal, bijvoorbeeld over je eigen onderneming of activiteit? Vijf tips van José Sanders:
1. Zorg dat je verhaal geloofwaardig isEen verhaal moet waarachtig zijn. Dat betekent dat het moet passen bij hoe je echt bent en waar je voor staat. 'Als je iets vertelt wat ongeloofwaardig is, richt je voor jezelf meer schade aan dan dat je winst behaalt. Mensen prikken daar doorheen.'
2. Maak het persoonlijkVertel jóúw verhaal. Sanders: 'Zoals Amerikanen aan een nieuwkomer vragen: What’s your story? Waar kom je vandaan, hoe ben je begonnen, waarom doe je wat je doet? Dat is altijd interessant en aansprekend. Als mensen met jou in zee gaan, willen ze dat graag weten.'
3. Zend niet alleen, maar ontvang ookStorytelling gaat volgens Sanders om het verweven van jouw verhaal met dat van anderen, zoals klanten, gebruikers of medewerkers. 'Storytelling is allereerst story listening; het begint met luisteren. Een aansprekend verhaal is gebaseerd op wat je van anderen hebt gehoord en met anderen hebt beleefd. En als je een verhaal vertelt roep je tegenverhalen op. Een verhaal geeft altijd interactie.' Luister niet alleen, maar hóór ook echt wat mensen zeggen. 'Als je denkt: dit is niet wat ik wilde horen, dit past niet in mijn verhaal, en vervolgens je eigen narratief maakt, kun je er beter niet aan beginnen. Dat werkt averechts.'
4. Zorg voor een plottwistEen goed verhaal heeft een onverwachte wending en roept emotie op. 'Er moet iets gebeuren. Je wilt iets losmaken bij je kijker, lezer of luisteraar, je wilt dat ze zich identificeren met je verhaal en zich verbonden voelen met waar jij voor staat.'
5. Volg de oerstructuurVeel verhalen gaan volgens Sanders over een hoofdpersoon die iets moeilijks meemaakt, hindernissen of problemen tegenkomt op zijn weg. Vervolgens wordt de oplossing gevonden of het doel bereikt, en is de hoofdpersoon een beetje veranderd, wijzer geworden, en wil hij wat hij heeft opgestoken aan anderen meegeven. 'In alle tijden en culturen vinden we dit grondpatroon van opgroeien, hindernissen, wijzer worden, en uiteindelijk een ander kunnen helpen met wat je zelf hebt meegemaakt.' Gebruik het als een blauwdruk en het kán bijna niet misgaan met je verhaal.
Dit artikel verscheen eerder in De Gelderlander. Foto: Product School via Unsplash.