'Reflecteren op je (loop)baan is heel belangrijk’, stelt Beatrice van der Heijden, hoogleraar Strategisch Human Resource Management. ‘Staar je niet alleen blind op deadlines en afspraken, maar ga ook na of je over drie tot vijf jaar nog perspectief ziet. Formuleer open, zonder beperkingen, je carrièrewensen. Pak er vooral pen en papier bij. Bekijk daarna pas of en hoe die doelen haalbaar zijn. 'Neem, kortom, de regie over je eigen loopbaan in handen', adviseert Van der Heijden.
Kennis is niet genoeg
Ze benadrukt dat vakkennis alleen niet genoeg is om op lange termijn van werk verzekerd te zijn. ‘Werknemers hebben méér nodig om duurzaam inzetbaar te blijven. Zo is organisatiesensitiviteit ook belangrijk – weten hoe de hazen lopen, gevoel voor politiek en communicatielijnen – net als het kunnen anticiperen op bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen.’ Een andere tip van de hoogleraar: ‘houd niet alleen de targets in het oog waarmee je de baas tevreden stelt, maar kijk ook kritisch of je je persoonlijke ambities en doelen kunt verwezenlijken.’
Positieve stereotypes
Jongere mensen hebben één groot voordeel ten opzichte van hun oudere collega’s. Uit Van der Heijden’s onderzoek blijkt dat werkgevers jongere medewerkers associëren met een groter loopbaanpotentieel. Jongere medewerkers zouden bijvoorbeeld flexibeler en innovatiever zijn. Door deze positieve associaties hebben jongere werknemers een streepje voor, ‘maar’, zo waarschuwt Van der Heijden, dit zijn stereotypes. 'Leeftijd is veel meer dan een geboortejaar.’
Leeftijdsconcepten
Naast kalenderleeftijd worden er in de literatuur vier leeftijdsconcepten onderscheiden. Gezondheidsleeftijd, die afhangt van iemands fysieke en mentale gesteldheid; leeftijd van de privésituatie, die wordt bepaald door hoe mensen hun thuissituatie inrichten en hoe dat hun tijd en aandacht voor werk beïnvloedt; leeftijd van de professionaliteit, verwijzend naar het aantal jaren in een functie of in de loopbaan als geheel. Plus de psychosociale leeftijdsbeleving, de percepties die jij en je omgeving hebben van wat oud of jong is.
‘Om iedereen binnen de organisatie recht te doen, moeten leidinggevenden dit totale leeftijdsplaatje per individu bekijken. Dat gebeurt veel te weinig.’ Naarmate mensen ouder worden neemt de kans op een gesloten tijdsperspectief toe, waarin ook het besef van eindigheid groeit, en werknemers minder worden geprikkeld om het onderste uit de kan te halen. Gezondheidsmanagement en het tegengaan van leeftijdsstereotypering kunnen dit proces vertragen. ‘Leidinggevenden moeten zich afvragen of ze voldoende op de hoogte zijn van de wensen van hun medewerkers, en of ze hen voldoende hebben gekoesterd met al hun capaciteiten en hun beperkingen. Van der Heijden’s onderzoeken tonen namelijk aan dat het werkgeluk van een werknemer uiteindelijk veelal staat of valt met de houding van diens leidinggevende.’
Tegelijkertijd moet je als werknemer wel weten wat je carrière nodig heeft. 'Geef je loopbaan dus prioriteit. Voorkom dat je vastroest in een functie, zodat je – als je dat wilt of moet - ook elders aan de slag kunt.'
Beatrice van der Heijden geeft op 16 november een lezing over duurzame loopbanen. Klik hier om je aan te melden voor deze gratis lezing.
Foto: You X Ventures via Unsplash.