Niet te ingewikkeld, een muziekstuk van zo’n tien minuten dat voor iedereen vrij toegankelijk is. Dat waren de kaders die Sem Hak kreeg van opdrachtgever de Vereeniging. Een opdracht waar de componist wel mee uit de voeten kon. ‘Ik ben begonnen met het maken van filmmuziek, daarbij is toegankelijkheid heel belangrijk. Later ben ik meer de modern klassieke kant opgegaan, muziek niet in dienst van iets anders, maar voor de muziek zelf. Maar de luisteraar aan de achterkant van de bladmuziek houd ik ook altijd in mijn hoofd.’
Open kwinten
Hak liet zich inspireren door diens indrukken van de Radboud Universiteit in een gesprek met enkele medewerkers. ‘Relevantie van wetenschappelijk onderzoek, maar vooral ook openheid en een connectie naar de samenleving. Die openheid wilde ik ook een mijn stuk brengen.’
Componeren gaat bij Hak vrij organisch – ‘gewoon achter de piano zitten en uitproberen’ – maar de componist koos in dit geval welbewust voor brede akkoorden. ‘Het stuk bevat veel gestapelde open kwinten. Kwinten en kwarten gebruik ik sowieso graag, want die brengen openheid met zich mee. Door mineur of majeur te vermijden, in de volksmond het verdrietige en het opgewekte, vul je niets in en houd je openheid in de muziek.’
Om het stuk op lengte te krijgen, was nog een uitdaging. ‘Ik ging dubbel en dwars over de gevraagde lengte te krijgen en heb heel veel moeten knippen’, vertelt Hak. ‘Vooral aan het eind was er te veel van hetzelfde.’
Partituur
Tijdens de dies, op 17 oktober, vond de première plaats van “Facultas”, uitgevoerd door de Ierse pianist Seán Morgan-Rooney. De componist kon er die dag niet bij zijn en hoorde het stuk pas drie dagen later, tijdens het Art & Science Festival voor het eerst integraal. ‘Ik kende Seán al wel en ik waardeer zijn stijl”, vertelt Hak. “Ik kon me tijdens het componeren al inbeelden hoe het gespeeld zou worden. Maar tijdens zo’n uitvoering valt alles op de plek.’
Hak is geen componist die diens partituren volkrabbelt met instructies voor de uitvoering. Ook daarin toont zich de openheid: “Ik vind het juist leuk om te horen hoe anderen mijn muziek interpreteren. Bepaalde tempodingen heb ik door het oefenen met Seán op het laatste moment nog veranderd. Maar in andere dingen ben ik wel star: leuk dat je dat doet, maar dat is niet de bedoeling.” Tijdens het festival kreeg de componist de gedrukte partituur uitgereikt.
Potentie
Zoals meestal bedacht Hak ook nu pas na voltooiing de titel voor het stuk: ‘Facultas’. “Achteraf luister ik: wat gebeurt er in het stuk? Voor mij zit er iets van een academische loopbaan in. Het stuk begint heel snel en energiek: je begint vol enthousiasme aan een studie of onderzoek en bent niet te stoppen. Dan duik je dieper in de stof en wordt de muziek langzamer om aan het eind weer kort terug te komen bij de energie van het begin: alles wat je geleerd hebt. Het stuk eindigt open, met een vraagteken.”
Toen Hak het schreef, was die aanvankelijk bang dat het stuk door dat einde wat terneergeslagen was. Maar uiteindelijk was die er tevreden over. “Het vraagteken is niet droevig, maar staat voor nieuwsgierigheid: waar ga ik nu heen, wat is het volgende dat ik kan leren of onderzoeken?” Vandaar de titel ‘Facultas’: “Dat betekent letterlijk mogelijkheid, potentie, vaardigheid. Het staat voor kundigheid, maar ook voor de mogelijkheid voor jou als persoon.”