Op Twitter is vaak niet direct duidelijk waar de zender zich bevindt als die een tweet verstuurt. Wanneer iemand verslag wil doen van ervaringen op een bepaalde plek, moet die persoon eerst vertellen waar hij of zij is en vervolgens hoe het daar is. Dat kan een vrij omslachtige – en wollige - boodschap worden. Bijvoorbeeld ‘Ik ben nu in Amsterdam en het is hier zo mooi’. Twitteraars hebben een andere manier gevonden om kort en krachtig hun ervaringen op een bepaalde plek of dag te delen, ontdekten taalwetenschappers in Nijmegen. Helen de Hoop, een van de onderzoekers: ‘Ze twitteren simpelweg: ‘Amsterdam, je bent fantastisch’. Voor iedereen is direct duidelijk dat het een ervaring is van degene die aan het tweeten is en niet een soort van algemene beschrijving of mededeling.’
Corpus
De onderzoekers onderzochten de constructie in een Twitter-corpus van ruim achthonderd Nederlandse tweets waarin op deze manier een plaats (of een festival of feestdag) fictief wordt aangesproken. ‘De aangesproken plaats of tijd geeft de coördinaten van waaruit verslag wordt gedaan’, zegt De Hoop. ‘De rest van de boodschap verwijst - vaak impliciet - naar de positieve of negatieve ervaring die de twitteraar daar heeft. In 70 procent van de gevallen die we vonden, gaat het om iets positiefs, meestal een complimentje.’
Plaats blijft plaats
Ondanks dat de plaats of feestdag aangesproken wordt, zoals een persoon aangesproken wordt (Amsterdam, …) en de tweede persoon ‘je’ wordt gebruikt, zoals een geadresseerde wordt aangesproken, is er volgens De Hoop geen sprake van volledige personificatie. ‘Dat is wel zo in bijvoorbeeld gedichten of liedjes, zoals Oh Oh, Den Haag, mooie stad achter de duinen. Daarin wordt de plaats als een persoon neergezet’, zegt De Hoop. ‘In deze nieuwe constructie draait het allemaal om het delen van ervaringen ter plekke. Het gaat er júist om dat de plaats een plaats blijft.’ Dat blijkt duidelijk uit een aantal tweets die de onderzoekers in het corpus tegenkwamen, zoals ‘Amsterdam, je was weer eens heerlijk. Ik wil in je wonen’, ‘Utrecht, je bent een vreselijke stad om in te rijden’ en ‘Tilburg, jij gaat mij nog vaak zien. Want ik ga communicatie in jou studeren. YESSSSSSSS’. Als de plaats volledig gepersonifieerd zou zijn, zou dat tot vreemde interpretaties leiden.
Ongrammaticaal
Opmerkelijk genoeg maakt de gevonden Twitter-constructie in sommige contexten zelfs ‘ongrammaticaliteit’ aanvaardbaar. ‘Neem bijvoorbeeld ‘Amsterdam, je regent’’, legt De Hoop uit. ‘Werkwoorden zoals regenen hebben in het Nederlands een loos subject het, dat grammaticaal gezien niet weglaatbaar is, maar nergens naar verwijst. Maar als iemand tijdens een dagje Amsterdam wil twitteren dat het daar regent, is ‘Amsterdam, je regent’ prima.’
Flexibel
De onderzoekers vonden meer gevallen van ‘je regent’ in het corpus: ‘Mysteryland, je regent. Niet cool’, ‘Roffa, je regent er weer heerlijk op los’, ‘Tilburg, je bent de mooiste al niet, en dan ga je ook nog lopen regenen. Niet chill’.’ Volgens De Hoop is dat een belangrijke bijvangst van de ontdekking van de constructie: het laat zien dat grammatica geen regelsysteem is dat bepaalde constructies uitsluit, maar eerder een systeem dat het ontstaan van nieuwe constructies faciliteert. De Hoop: ‘Het gebruik van sociale media biedt ongekende mogelijkheden om ervaringen snel te evalueren. Blijkbaar beperkt de grammatica dat niet. Grammatica is flexibel en past zich aan, in dit geval aan sociale media. En in die context kun je prima zoiets zeggen als ‘je regent’.
Foto: Jaleel Akbash via Unsplash.