‘Als je denkt aan een koloniaal verleden, dan denken we aan Amsterdam in de Gouden Eeuw. We denken inmiddels ook aan Zeeland en aan Rotterdam. Maar we weten heel weinig over Gelderland’, zegt Liedeke Plate. Onderzoek van Erfgoed Gelderland toont aan dat ook in Gelderland sporen van een slavernijverleden liggen. Zo waren een aantal Gelderse families eigenaren van plantages in Suriname en Guyana en ook hier werkten Afrikanen als bedienden, die eerder in slavernij leefden.
In het project Feeling the Traces of the Colonial Past* gaat Plate onderzoek doen naar hoe dans onbewuste kennis over het koloniale en slavernijverleden in Gelderland tastbaar, invoelbaar en bespreekbaar kan maken. Die onbewuste kennis wordt ook wel embodied knowledge genoemd: een type kennis die moeilijk overdraagbaar is op een ander door het op te schrijven of te verbaliseren, zoals intuïtie en routines. Plate: ‘Het debat over het slavernijverleden bestaat uit meer dan woorden. De vraag is zelfs of je sommigezaken wel onder woorden kúnt brengen.’
Dansvoorstelling
Door reacties op de danstheatervoorstelling Schitterende schaduw te onderzoeken willen Plate en haar team inzicht krijgen in het activeren en het overdragen van embodied knowledge en een methode ontwikkelen om die onbewuste kennis te meten. De dansvoorstelling wordt geproduceerd door Farida Nabibaks, danseres en artistiek directeur van Reframing HERstory Art Foundation. Zij werd in Suriname geboren als Nederlandse. Op latere leeftijd merkte zij dat ze ‘een gevoel van inferioriteit’ in zich droeg. Met de voorstelling wil ze uiten hoe de pijn van het slavernijverleden nog steeds doorleeft in afstammelingen van slaafgemaakten. Nabikaks in een interview: ‘In het theater communiceer je met het publiek vanuit emoties. Omdat het voor je ogen gebeurt, kun je een verbinding maken van het verleden naar het heden.'
*Het project is onderdeel van een consortium waarin drie teams van de Universiteit Utrecht, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Radboud Universiteit Nijmegen innovatieve methoden gaan ontwikkelen om het verleden tastbaar, voelbaar en bespreekbaar te maken.
Prof. dr. Liedeke Plate zal in haar deelproject samenwerken met belichamingonderzoeker Vicky Fisher en Farida Nabibaks, danseres en artistiek directeur van Reframing HERstory Art Foundation, in samenwerking met ArtEZ-University of Applied Arts, Erfgoed Gelderland, Kasteel Cannenburgh (Geldersch Landschap & Kasteelen), Museum for Equality and Difference (MOED), NiNsee en Reinwardt Academy Heritage Lab / Imagine IC.
Foto: Vita Ostendorf.