Planetary Health is een relatief nieuw vakgebied binnen de wetenschap en gaat over de relatie tussen onze omgeving en de gezondheid van mensen, dieren en planten. ‘Een gezonde planeet is essentieel voor onze gezondheid, net zoals een gezonde bodem essentieel is voor gezonde planten. We zijn bijvoorbeeld afhankelijk van de kwaliteit van lucht: als daar veel afvalstoffen inzitten, kunnen we ziek worden – kijk maar naar Tata Steel. Ook de opwarming van de aarde is slecht voor ons: we hebben meer hittestress, maar ook ons voedsel wordt minder voedzaam en de voedselzekerheid neemt af door extreem weer. ‘
Eiwitintake
Dat bewustzijn was er niet altijd al bij de arts. ‘Toen ik studeerde was ik helemaal niet bezig met de planeet. Ik was fanatiek sporter, dus ik zweerde bij mijn eiwitintake en dat moest uit vis of vlees komen. Stap voor stap ben ik daar in veranderd. Ik leerde dat je ook eiwitten uit plantaardige producten kunt halen, dat was voor mij echt een eyeopener.’ Touw leerde over het dierenleed dat gepaard gaat met vlees eten, over de milieuimpact van vlees en wat goed of slecht eten doet met mensen. ‘Tijdens mijn studie geneeskunde was daar nauwelijks onderwijs over. Gelukkig is dat nu wel veranderd.’ Planetary Health is inmiddels een vast onderdeel van geneeskundestudies.
Wegwerp-hechtsetjes
Touw leerde dat wanneer je de omgeving verandert, je mensen kunt veranderen. ‘Dat kunnen we doen door naar sociale problemen te kijken en meer aandacht te hebben voor goed onderwijs, gezonde voeding en armoedebestrijding, maar ook door te kijken naar de gezondheid van de wereld. We zien dat ons zorgsysteem vastloopt, we kunnen zorg niet meer garanderen in de toekomst, dus dat dwingt om anders te kijken. Veel problemen kun je beginnen met aanpakken door te beginnen bij verduurzaming.’
De zorg kan een grote bijdrage leveren aan een gezondere aarde. ‘Op dit moment gebruikt de zorg tot wel 14 procent van alle grondstoffen die we in Nederland gebruiken. Als de zorg klimaatneutraal is – en dat willen we in 2050 bereikt hebben – wordt onze aarde een stukje gezonder en daarmee worden ook mensen gezonder.’ Dat moet met grote veranderingen in bijvoorbeeld energieverbruik, maar dat kan ook op kleine schaal, weet de arts. ‘Hier op de IC hebben we bijvoorbeeld wegwerp-hechtsetjes en vroeger hadden we ook wegwerpjassen. Dan zit ik dus een hele dag te mailen met inkoop, de sterilisatieafdeling en fabrikanten hoe we dat kunnen veranderen.’
‘In een ideale wereld gaan we van een egocentrische naar een ecocentrische wereld. In die wereld omarmen we dat onze gezondheid afhankelijk is van andere soorten en weten we dat we niet altijd ons eigen gewin op korte termijn bovenaan moeten zetten als we keuzes maken. Ik hoop dat we daarnaartoe kunnen.’
Je bent nodig
De wereld heeft grote uitdagingen het hoofd te bieden. Om dat te kunnen doen zijn wetenschappers, studenten en betrokken burgers nodig die mee willen denken over, en werken aan een gezonde, vrije wereld met gelijke kansen voor iedereen. De Radboud Universiteit richt zich met Je bent nodig op mensen die daaraan willen bijdragen.
Zelf actief bijdragen of meer lezen over duurzaamheid in ons onderwijs en onderzoek? Kijk op www.jebentnodig.nl voor meer informatie.
Ook bijdragen aan een duurzame toekomst voor de Nederlandse gezondheidszorg? Je kunt doneren aan het onderzoek van Hugo Touw en zijn collega's. Kijk hier voor meer informatie.
Foto: Karsten Russ