Via een app op je telefoon simpel en snel kijken wat het weer die dag gaat worden: we zijn er allemaal bekend mee. Maar aan de achterkant moet er veel data uitgewisseld worden om dat mogelijk te maken. Bedrijven als Buienradar kopen bijvoorbeeld gegevens van het KNMI in, dat twee radars heeft om neerslag en wind boven Nederland waar te nemen. Meteorologen gebruiken deze radargegevens om met rekenmodellen weersverwachtingen te maken en te waarschuwen voor gevaarlijke weersituaties zoals zware neerslag of windhozen.
Neerslagradars van hoge kwaliteit zijn van groot belang. ‘Iedereen kijkt naar deze data’, vertelt Iwan Holleman. ‘Niet alleen Buienradar gebruikt radarmetingen, maar ook de luchtvaart, brandweer, waterschappen, je kunt het zo gek niet bedenken. Denk bijvoorbeeld maar aan de zware regenval in Limburg afgelopen zomer. Op dat soort momenten moeten we erop kunnen vertrouwen dat de radars goed werken en we er betrouwbare weersverwachtingen mee kunnen maken.’
Zonlicht
Holleman ontwikkelde al een tijdje geleden een methode waarmee je gemakkelijk kunt beoordelen of de radarwaarnemingen nog kloppen. ‘Dan kun je snel handelen en bijvoorbeeld een reparatie uitvoeren.’ De methode is inmiddels al in gebruik genomen door het KNMI en verschillende andere nationale meteorologische instituten in Europa, de Verenigde Staten, Canada, Indonesië, Australië en Zuid-Afrika.
De methode maakt gebruikt van het zonlicht dat meerdere malen per dag per toeval door de radarantenne wordt waargenomen. Omdat de zonnestand en -kracht zeer nauwkeurig bekend zijn, kunnen uit deze zonnesignalen de gevoeligheid en uitlijning van de radar afgeleid worden. Deze grootheden zijn bepalend voor de nauwkeurigheid van de neerslag- en windwaarnemingen met de radars.
De radargegevens van je buren
In zijn nieuwste publicatie laten Holleman en collega’s zien dat de methode niet alleen werkt voor individuele radars, maar ook voor een groot netwerk van radars. ‘De ultieme test’, aldus Holleman. ‘Onze manier van monitoren levert nuttige informatie op, dat hebben we nu laten zien voor een netwerk van meer dan 140 radars over heel de VS. We hebben het Amerikaanse netwerk gekozen omdat daar de neerslagradars door het hele land veel op elkaar lijken. In Europa is dat lastiger, radars in de verschillende landen hebben andere hardware en instellingen.’
Neerslaggegevens worden steeds vaker internationaal uitgewisseld. Dit is iets waar Holleman zich bij het KNMI, waar hij voorheen werkzaam was, onder andere voor heeft ingezet. Nu hij heeft aangetoond dat de monitoringsmethode ook goed werkt in een groot netwerk van radars, biedt dat weer nieuwe mogelijkheden, ook voor Europa. ‘Als de kwaliteit van radars beter wordt, wordt de bruikbaarheid van de data ook beter. Voor het maken van weersverwachtingen heb je de waarnemingen van je buren nodig, niet die van jezelf. Christoph Buys Ballot, 19e eeuwse meteoroloog en eerste hoofddirecteur van het KNMI, realiseerde zich dit al’, aldus Holleman.
Afbeelding via Pixabay