In de jaren zestig van de vorige eeuw werd het allereerste bericht van de ene computer naar de andere gestuurd. Zeventig jaar later is het aantal digitale communicatieplatforms en socialmediaplatforms geëxplodeerd. Hoe gaan individuen met elkaar om op die digitale platforms en hoe beïnvloedt de technologie zelf de sociale en digitale interactie tussen de gebruikers?
In het boek Analysing Digital Interaction richten de auteurs van de verschillende hoofdstukken zich op het verkennen van specifieke aspecten van digitale interactie. Dat wil zeggen: alle communicatie die plaatsvindt binnen een digitale omgeving die is ontworpen om interactie te vergemakkelijken. Dat kunnen blogs, reacties onder nieuwsberichten, YouTube-opmerkingen, video-gemedieerde interactie en andere sociale-mediaplatforms zoals Twitter, Facebook, enzovoort zijn. Een van de editors van het boek is Wyke Stommel, universitair hoofddocent Taal en communicatie aan de Radboud Universiteit. ‘Tot voor kort noemden we dat online interactie. Maar er zijn ook vormen bijgekomen, zoals Facebookchat en WhatsApp, waarvan je niet kunt zeggen dat het online is. Maar het vindt wel plaats via mobiele apparaten. Daarom gebruiken we nu liever de meer omvattende term digitale interactie.’
Onder de microscoop
De auteurs hanteren bij het onderzoeken van een specifiek type digitale communicatie allemaal een ‘microanalytische’ benadering. Stommel: ‘In plaats van Twitter leegtrekken om uit grote hoeveelheden data conclusies te kunnen trekken, leggen wij digitale interactie echt onder de microscoop.’ Door op zo’n microniveau naar interactie te kijken, kan de vinger worden gelegd op welke details belangrijk zijn voor de interactie. Wat voor berichten worden er geplaatst, welke normen hanteren deelnemers, wat wordt er bereikt?
Stommel schreef zelf ook een hoofdstuk, over de deelname van naasten van patiënten aan oncologische videoconsulten. Stommel: ‘Zo’n videoconsult is echt heel anders dan een gesprek in de spreekkamer. Wie telt er mee als deelnemer aan de interactie? Zichtbaarheid blijkt daarvoor cruciaal te zijn. Naasten in de spreekkamer op de stoel naast een patiënt zitten, kunnen worden aangekeken en aangesproken. Bij een videoconsult zitten deze naasten vaak net buiten beeld en zijn ze dus slechts omstander. Maar die naaste kan de patiënt wel iets influisteren, zich toch direct tot de arts richten, of door de patiënt bij het gesprek betrokken worden. Wat moet de arts daarmee? Ik schreef dit hoofdstuk samen met mijn broer, die zelf arts is en deelnam aan dit onderzoek. Voor hem was het echt een eyeopener. Door zijn videoconsulten heel precies te analyseren, zag ik dingen waar hij nooit bij stil heeft gestaan. Alleen die bewustwording is al winst.’
Digitaal versus mondeling
Analysing Digitial Interaction biedt een overzicht van de stand van zaken voor onderzoekers van digitale interactie en benadrukt het potentieel van de microanalytische benadering om het hedendaagse digitale sociale leven te begrijpen. Stommel: ‘Digitale communicatie gaat echt niet meer weg. Maar in vergelijking met mondelinge communicatie worden de subtiliteiten en ambiguïteiten die mensen in digitale communicatie gebruiken vaak miskend. Terwijl bijvoorbeeld stiltes in WhatsApp-communicatie een cruciale rol kunnen spelen en het luisterend oor van online fora ongekend is. Ik vind dat er veel meer van dit soort onderzoek zou moeten gebeuren.’
Editors
Wyke Stommel is Universitair Hoofddocent Nederlandse Taal en Communicatie aan de Radboud Universiteit. Haar onderzoek richt zich op (gemedieerde) interactie in institutionele settings met behulp van gespreksanalyse, waaronder chatcounseling en videoconsulten.
Joanne Meredith is hoofddocent psychologie aan de Universiteit van Wolverhampton, VK. Ze heeft een bijzondere interesse in de ontwikkeling van gespreksanalyse en discursieve psychologie als methoden voor het analyseren van online interactie.
David Giles is lector psychologie aan de Universiteit van Winchester, VK. Dr. Giles schrijft al meer dan twee decennia over media en menselijk gedrag, gespecialiseerd in de relatie tussen publiek en mediafiguren, met name beroemdheden.
Foto: John Schnobrich via Unsplash.