Meer dan de helft van alle Nederlanders is een vrouw, maar in de Tweede Kamer zijn momenteel slechts 47 vrouwen te vinden. De Tweede Kamer bestaat voor 10 procent uit leden waarvan één of beide ouders niet in Nederland geboren is, terwijl 25 procent van alle Nederlanders die achtergrond hebben. Bovendien is een flink aandeel van onze parlementsleden universitair opgeleid, hetero en woonachtig in de buurt van Den Haag. En de gemiddelde leeftijd? 48 in de Tweede Kamer, 41 in de rest van Nederland. Een afspiegeling van de Nederlandse samenleving kun je het niet echt noemen.
Nu de kloof tussen burgers en politiek lijkt te groeien, wordt regelmatig gevraagd of Nederlanders zich wel voldoende vertegenwoordigd voelen door de politiek. Vaak wordt er dan gekeken naar stellingen en standpunten: voelen mensen zich gehoord? Maar ook representatie kan een belangrijke rol spelen, beargumenteren Rowena Zweet, Yulinda Kusumawati, Marjolijn van Zonneveld en Marlous van Herten. De vier masterstudenten politicologie bouwden, binnen de Radboud Honours Academy, ‘Ken Je Stem’, een alternatieve stemwijzer.
Géén stemadvies
Waar andere stemwijzers helpen om te ontdekken welke partij het dichtst bij jouw opvattingen zit, is Ken Je Stem juist niet bedoeld voor stemadvies, benadrukken de studenten expliciet. Op Ken-Je-Stem.com beantwoord je acht vragen over je leeftijd, geslacht, opleiding en andere persoonskenmerken. Vervolgens krijg je de vijf politieke kandidaten te zien met de meest-vergelijkbare achtergrond.
Van links naar rechts: Marlous van Herten, Yulinda Kusumawati, Rowena Zweet en Marjolijn van Zonneveld. Foto: Dick van Aalst/Radboud Universiteit
De meeste stemwijzers zijn gebouwd rondom vertegenwoordiging en herkenning gebaseerd op ideeën, normen en waarden. Tijdens colleges van politicoloog Maurits Meijers kwamen de studenten in aanraking met de theorie van ‘descriptieve vertegenwoordiging’: vertegenwoordiging gebaseerd op persoonlijke eigenschappen als leeftijd, afkomst en geslacht. ‘Sommige mensen zeggen dat ze niet stemmen omdat ze zich niet vertegenwoordigd voelen door de politieke partijen. Het leek ons daarom interessant om een kieswijzer op te zetten waarmee mensen kunnen ontdekken of en hoe ze op dit vlak vertegenwoordigd worden in de Tweede Kamer,’ legt Marlous uit.
Diversiteit
‘Diversiteit verbetert de democratie, wat ons betreft. Alles dat helpt om de diversiteit van meningen te verbreden is behulpzaam, want het betekent dat er meer stemmen gehoord zijn,’ aldus Rowena. Marlous: ‘Het is niet zo dat mannen alleen bezig zijn met thema’s die mannen raken, dat iemand alleen iets over zijn eigen achtergrond kan zeggen. Maar iemand brengt wel meer ervaring en kennis mee op basis van zijn eigen achtergrond, en kan zo wat toevoegen aan het debat. Als je bijvoorbeeld de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen wil aanpakken, moet je vrouwen daarover laten meepraten.’
‘Oorspronkelijk waren we geïnspireerd door de persoonlijksheidsquizzen van bijvoorbeeld Buzzfeed. Je krijgt dan wat ogenschijnlijk willekeurige vragen over je favoriete eten of hobbies, en op het einde zie je welk Friends-personage of welk huisdier bij je past.’ Al snel werd het idee echter een stuk serieuzer. Vervolgens was het een flinke kluif om alle relevante gegevens te verzamelen. Yulinda: ‘We hebben alle kandidaten van de zeventien grootste partijen verzameld, en ons beperkt tot publiek toegankelijke informatie. Sommige partijen hielpen ons om de gegevens te verzamelen, soms hebben we via LinkedIn, Twitter en andere sites informatie bij elkaar geschraapt.’
Katalysator
Een van de grotere obstakels? De homogeniteit van de kandidaten. Na het invullen van de vragenlijst krijg je de vijf meest overeenkomende kandidaten te zien. Maar ben je een jonge, hoogopgeleide witte man, dan zijn er veel meer dan vijf kandidaten met een vrijwel identieke achtergrond. Lachend geven de politicologen toe dat ze bij een toekomstige versie van de site graag een doorzoekbare database toevoegen van álle kandidaten, zodat ook de groepen die nu oververtegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer voldoende erkenning krijgen.
‘Ons belangrijkste doel is om mensen bewust te maken van hoe het er nu voor staat,’ legt Rowena uit. ‘De site moet een katalysator vormen voor diversiteit. Mensen die nu niet stemmen omdat ze tussen de lijsttrekkers niemand zien met een vergelijkbare achtergrond, kunnen met Ken Je Stem ontdekken of ze lager op de lijst wél mensen tegenkomen.’ Yulinda vult aan: ‘Het is ook een andere, toegankelijke manier om diversiteit aandacht te geven. Op de universiteit komen we dagelijks met diversiteit als thema in aanraking, maar lang niet iedereen is er zo actief mee bezig. Als je met onze site ziet of je wel of juist niet vertegenwoordigd bent, nodigt dat je hopelijk uit om er verder over na te denken.’
Aan het einde van de vragenlijst krijgen deelnemers nog de kans om een enquête in te vullen. Die willen de studenten gebruiken voor een vervolgonderzoek. Yulinda: ‘We zijn vooral heel benieuwd in hoeverre andere mensen bezig zijn met representatie, en bij welke groepen dit het meeste speelt. Willen vrouwen bijvoorbeeld meer vrouwen, en hoe belangrijk is het voor de LHBTIQA+-gemeenschap om zich vertegenwoordigd te voelen?’
Bron foto bovenaan: Nanda Sluijsmans via Flickr