De een deelt alleen belangrijke partijbeslissingen, terwijl de ander Twittert over een goede film op zaterdagavond. Weer een ander plaatst een foto van de voetbalwedstrijd van diens kind. Net als in hun standpunten zijn er grote verschillen in hoe politici zich op social media profileren. De overeenkomst is dat ze anno 2022 vrijwel allemaal online actief zijn.
‘Je ziet politici op Facebook en Instagram, soms zelfs TikTok, maar Twitter is voor hen nog altijd het dominante platform’, stelt Maurice Vergeer, communicatiewetenschapper aan de Radboud Universiteit. Vergeer is gespecialiseerd in onderzoek naar social media in de context van nieuws en politiek.
The strength of weak ties
‘Politici willen hun achterban informeren via sociale media, maar je ziet steeds meer dat ze de persoon achter de politicus in beeld brengen. Ze laten zien dat ze vergelijkbare interesses hebben als potentiële kiezers’, zegt Vergeer. Het geeft politici meer controle geeft Vergeer aan. ‘Vroeger waren politici afhankelijker van journalisten om te communiceren. Nu kunnen ze nieuws makkelijker zelf delen, zonder bang te zijn voor kritische vragen. In plaats daarvan zie je nu dat journalisten politici online volgen en proberen hun uitingen te duiden in artikelen.’
In hoeverre heeft het effect als politici zich op social media begeven? ‘Tot op zekere hoogte preken politici voor eigen parochie, ze worden vooral gevolgd door mensen die het toch al eens zijn met hun standpunten. Om nieuwe volgers te krijgen is hun netwerk van belang, the strength of weak ties met name. Kennissen van kennissen met deels andere standpunten. Via deze mensen komen berichten ook in andere bubbels terecht en met een grote groep zwevende kiezers kan dat best wat stemmen opleveren. Dat is vooral interessant voor politici die via voorkeursstemmen een plekje proberen te bemachtigen.’
Donald Duck lezen
Volgens Vergeer doen politici zich tekort als ze niet op social media zitten, zichtbaarheid is alles, maar hij raadt niet iedere politicus dezelfde strategie aan. ‘Grote partijen hebben personeel dat zich met social media kan bezighouden, maar in kleine partijen kan het politici veel extra werk opleveren. Het moet natuurlijk niet ten koste gaan van aandacht voor hun dossiers.’ Daarnaast moeten politici, vooral op Twitter, een dikke huid hebben. ‘Het is een emotioneel platform waar je de nodige negativiteit over je heen kunt krijgen, zeker als politici ook hun persoonlijke leven delen.’ De impact van de traditionele media (TV en dagbladen) moet ook niet worden onderschat, maar toegang krijgen tot die media is lastiger dan het versturen van tweets op social media.
En welke partijen en politici springen het meest in het oog? ‘Geert Wilders is een slimme Twitteraar. Om onbekend te houden wie hij allemaal volgde, gebruikte hij een tijd lang een anoniem account. Daarmee las hij onder meer de Tweets van zeventien Donald Duck-accounts.’ Daarbij weet Wilders met zijn Tweets de aandacht op zich te vestigen, niet door de inhoud, maar door de timing. ‘In tegenstelling tot de meeste politici houdt hij zich soms lange tijd stil. Als hij dan wel weer Tweet valt het extra op. Ook volgt hij slechts één ander account: het account van zijn poezen Snoetje en Pluisje.’
Foto: Chris J. Davis via Unsplash