Muziek weerspiegelt de tijdsgeest en heeft een verbindende functie. Mehring: ‘Het is een soort sonische culturele lijm tussen gelijkgestemde mensen. Denk aan protestgroepen, maar ook tieners. Muziek helpt hen om voorgaande generaties te confronteren. Het kan ons inspireren grote dingen te doen en een activisme ontketenen voor een gemeenschappelijk doel. Tegelijkertijd kan het in verkeerde handen ook een wapen zijn of door autoritaire regimes als een gevaar voor de samenleving worden beschouwd.’
Geluid van bevrijding
Mehring onderzocht hoe het muzikale geluid van de bevrijding van Nederland in 1945 door de geallieerden klonk. ‘Meer dan 300 bevrijdingsnummers werden uitgebracht als bladmuziek, die je voor een paar centen kon kopen. Hoe die magische zomer van 1945 klonk? Natuurlijk brachten de Amerikanen en Canadezen hun jazz en swing met zich mee. Maar Nederlanders maakten ook verrassend veel marsnummers.’
Technologie geeft vorm aan muziek en protest
‘In de muzikale evolutie na de WO II is technologie vormgever van het geluid van muziek en protest. Zo gaan we gaan van folk naar rock, soul, R&B, punk, en van disco naar hiphop, rap of trapmuziek’, somt Mehring op. ‘Denk aan Jimi Hendrix’ Star Spangled Banner op Woodstock. Hij gebruikte daar het in die tijd nieuwe WahWah-effect samen met vervormingsgeluiden. Jimi deed dat als reflectie op een twijfelachtige muzikale patriottische traditie tijdens de Vietnam-oorlog. In een meer recente hedendaagse context is Billie Eilish een interessant voorbeeld. In haar ‘When the party’s over’ weerklinkt in de Roland 808 drum- en bass-synthesizer voor veel luisteraars het isolement tijdens de COVID-pandemie.’
AI als toekomstmuziek
Zoals in zoveel vakgebieden, klopt AI ook in de muziekwereld aan de poort. Mehring ziet in AI de nieuwe concurrent van componisten en zangers. ‘Populaire muziek baseert zich nu eenmaal op een specifieke set regels. Een soort muzikaal alfabet, dat je steeds iets aanpast om een nieuw liedje te componeren. Ed Sheeran claimde onlangs nog succesvol in de rechtbank dat zijn hits werken met “basale muzikale bouwstenen die songwriters altijd vrij moeten kunnen gebruiken. Anders is de muziekliefhebber er de dupe van”. AI kan makkelijk dit muzikale alfabet, deze bouwstenen, begrijpen en ermee werken. Aan de mens om het opnieuw te definiëren. Daar is dus werk aan de winkel, en wat mij betreft is dat juist goed.’
Potentiële bondgenoot
En hoe zit dat bij actuele onderwerpen? ‘Ik ben nog wel benieuwd hoe bijvoorbeeld activisten binnen een thema als klimaatverandering muziek omarmen en gebruiken als een potentiële bondgenoot. Sowieso blijft muziek en politiek een fascinerend kruispunt voor mij om te observeren en te analyseren. Met name presidentiële campagnes. Daarover schreef ik eerder het artikel ‘The Power of Popular Music during the 2020 Presidential Campaign, waarin ik onder andere de functie en kracht van muziek belicht tijdens Amerikaanse presidentsverkiezingen.
Volgende songfestivalkandidaat
Alhoewel muziek een bepaalde voorspellende waarde heeft, is het volgens Mehring toch lastig te zeggen wat de soundtrack van dit decennium wordt. ‘Als ik dat wist, zou ik mijn ideeën pitchen voor de volgende Duitse kandidaat van het Eurovisie Songfestival. Die kunnen die informatie goed gebruiken!’
Dit artikel is geïnspireerd door het lustrumfestival Radboud Sounds.
Tekst: Pleuni van Keulen voor Radboud Recharge. Illustratie via Pixabay.
Radboud Recharge: the Sound of Summer, playlist
Deze zomer op Radboud Recharge: the Sound of Summer. Met artikelen over muziek, wetenschappelijk benaderd. En een playlist op Spotify: Radboud Recharge: the Sound of Summer. Frank Mehring noemde daarvoor deze nummers:
* Star Spangled Banner, Jimi Hendrix * 4'33", John Cage* When the party's over, Billie Eilish