Het valt te billijken dat kanker ‘de keizer aller ziektes’ heet, zegt Han van Krieken, patholoog en gespecialiseerd in kanker. De kwalificatie verwijst naar de titel van het ook door Van Krieken geprezen boek van Siddhartha Mukherjee. ‘De ziekte is een bijeffect van de evolutie. Iedereen heeft er in zijn omgeving mee te maken, en als je zelf maar oud genoeg wordt, ga je er een keer aan dood. Er is geen ontkomen aan.’
Maar juist vanwege de keizerlijke status van de ziekte, bepleit Van Krieken grote zorgvuldigheid. Er bestaat in de medische wereld een zekere overdrijving bij het benoemen van kanker, wat volgens hem deels stoelt op een defensieve houding, overgewaaid uit Amerika. ‘Als je iets diagnosticeert als kanker, zit je altijd goed. Als de patiënt geneest is iedereen tevreden: de chirurg heeft een knap staaltje werk geleverd, de patholoog heeft geen misstap begaan en de patiënt zelf is natuurlijk al helemaal in de hemel.’
Van Krieken zal in zijn lezing zijn publiek ondervragen over hun beeld over kanker: welk percentage van de mensen is vijf jaar na een diagnose kanker genezen? Wat is de kans dat iemand die genezen is verklaard opnieuw door die kanker wordt getroffen? Van Krieken schat in dat het publiek een en ander te pessimistisch beoordeelt. ‘De kans dat je na een genezen hartinfarct opnieuw hiermee wordt getroffen is veel groter dan een recidive na kanker. Toch is kankeroverleving een syndroom op zich geworden, dat hoor je zelden na een hartinfarct.’
Een straf van God
Na een tv-uitzending afgelopen jaar repte een van ’s lands meest gerenommeerde kankerspecialisten van de ambitie de ziekte ‘chronisch’ te maken. Van Krieken stuurde de man een mailtje met een compliment over de ambitie, maar dat hij nog wel een trede hoger had mogen stappen. ‘Ik spreek liever van de ambitie om de ziekte te genezen.’ Onder de stapel reacties op de uitzending bleek Van Krieken de enige te zijn die een compliment uitdeelde. ‘In een mail die hij me stuurde liet hij weten dat al die anderen hem juist kapittelde om zijn schromelijk optimisme.’
Van Krieken bepleit meer sociaalwetenschappelijk onderzoek naar het fenomeen. Waarom is deze ziekte zo met schuld en schaamte beladen? ‘In sommige delen van ons land wordt het als een straf van God gezien.’ Zo erg als in zijn eigen studententijd is ht niet meer, maar de neiging om de ziekte met het K-woord te benoemen bestaat nog steeds. ‘En waarom is kanker in dit land een scheldwoord, net als tering? Interessant, in onze buurlanden is dat niet het geval.’
Kanker, wat doet dat met je? | Interactieve lezing door Han van Krieken | Maandag 8 oktober, 11.00 – 12.30, theaterzaal C | Na zijn lezing is er een mogelijkheid het gesprek voort te zetten in een wandeling | Voor het hele programma van de Radboud Well-Being Week, zie deze link.
Foto door Aaaarrrrgggghhhh! via Flickr.