Kunnen we liever zijn voor dieren die niet ons eigen zijn?
‘Ja, als we verhalen zien over deze dieren of over ze lezen. Uit onderzoek blijkt dat één verhaal al kan zorgen voor een verandering in de kijker. Zo kan het zien van een documentaire als Cowspiracy of Seaspiracy ervoor zorgen dat kijkers vega(n) willen worden. Hoe dat kan? In films of documentaires zien we het verhaal van personen of dieren en daardoor kunnen we meer empathie voor ze ontwikkelen. We begrijpen hun situatie en daardoor willen we ons eigen gedrag veranderen.’
‘Documentaires kunnen niet alleen onze kijk op de wereld veranderen, maar kunnen er ook op een andere manier voor zorgen dat we liever willen zijn. In natuurdocumentaires zien we namelijk meestal de mooiste plekken op de wereld wat kan leiden tot ontzag of verwondering. Het ervaren van deze emotie zorgt dat we liever en prosocialer willen zijn.’
Kunnen we door verhalen ook liever voor mensen zijn?
‘Jazeker, er is steeds meer bewijs dat verhalen – films of boeken – helpen om meer empathie te krijgen voor anderen die “anders” zijn dan wijzelf. De filosoof Peter Singer stelt dat we als soort geëvolueerd zijn op dit gebied. Volgens psycholoog Steven Pinker komt dit omdat we nu wereldwijd meer geletterd zijn, de hele wereld over reizen en elkaars verhalen tegenkomen in de media. Verhalen geven ons de mogelijkheid om onze cirkel van empathie te vergroten. We kunnen empathie voelen voor mensen die we nog nooit ontmoet hebben, of dus voor dieren.’
Wat valt er te zeggen over de sterkte van dit effect?
‘Dat is lastig te zeggen. Het hangt van het verhaal af en van de persoonlijkheid van de kijker. Sommige verhalen raken je niet zo en andere verhalen juist weer wel. Ook is er nog niet veel bekend over de effecten van inspirerende verhalen op de lange termijn. We weten wel dat het veel lezen van verhalen ervoor zorgt dat we anderen over het algemeen beter begrijpen.’
Met verhalen vergroten we dus onze sociale intelligentie?
‘Ja, verhalen nemen ons mee naar een wereld vol mensen en dieren in andere situaties dan die van onszelf. Ze tonen de verscheidenheid aan mogelijkheden in de wereld en leren ons hoe de wereld in elkaar zit. Elke keer als we in aanraking komen met verhalen kunnen we onze cirkel van empathie verder vergroten. Dus ik wil jullie van harte aanraden om veel goede films te kijken en boeken te lezen. En als je extra lief wil zijn voor dieren, kijk dan op Dierendag een natuurdocumentaire!’
Foto: Dick van Aalst