Recharge overzicht
De menselijke neiging om te helpen bestaat in alle culturen
Mensen uit verschillende culturen lijken meer op elkaar dan gedacht. Overal ter wereld zijn mensen geneigd in te gaan op hulpverzoeken en anderen te helpen. Dat blijkt uit nieuw taalkundig onderzoek in Nature Scientific Reports, waaraan verschillende onderzoekers van de Radboud Universiteit meewerkten.
Moe en wazig door long COVID: wat gaat er mis in de hersenen?
Moe, een wazig hoofd en moeite met concentreren. Hoewel de pandemie inmiddels officieel over is, zal het je niet ontgaan zijn dat sommige mensen langdurig last hebben van COVID. Long COVID komt veel voor, en hoewel mensen eerst juist griep- en verkoudheidsklachten hebben bij een COVID-infectie, hebben long COVID-patiënten juist vooral psychologische klachten. Het lijkt er dus op dat er iets misgaat in het brein. Wat is hier eigenlijk over bekend? Het lijkt erop dat niet het virus zelf, maar – verrassend genoeg – ons eigen immuunsysteem hier vooral verantwoordelijk voor is.
Wat de klimaataanpak kan leren van de maanmissie
Tijdens de Koude Oorlog leidde een culturele strijd tot een opmerkelijke technologische prestatie: het neerzetten van mensen op de maan. Kunnen de huidige spanningen tussen landen ook leiden tot een andere opmerkelijke prestatie: de energietransitie? En hoe overbrug je cultuurverschillen als je wel moet samenwerken om dat te bereiken?
Nieuwe leeszaal om erfgoedcollectie universiteit te bestuderen
Eind maart opende in de Universiteitsbibliotheek van de Radboud Universiteit een nieuwe studiezaal. Bezoekers kunnen er terecht voor de Bijzondere Collectie van de universiteitsbibliotheek, de collectie van het Katholiek Documentatie Centrum en het universiteitsarchief.
8,8 miljoen voor versnelde inzet medicijnen voor zeldzame aandoeningen
Het SIMPATHIC Consortium onder leiding van het Radboudumc en het Amsterdam UMC heeft een nieuwe manier bedacht om bestaande medicijnen versneld in te zetten voor groepen patiënten met zeldzame neurologische aandoeningen. De onderzoekers krijgen nu 8,8 miljoen euro subsidie vanuit het Horizon Europe-programma voor de verdere ontwikkeling van hun nieuwe aanpak.
Nijmegen heel weekend in het teken van Parkinson
In het weekend van 22-24 september staat de stad Nijmegen volledig in het teken van de ziekte van Parkinson. Aanleiding voor het weekend is de NWO Stevinpremie die Parkinson-expert Bas Bloem (Radboud Universiteit) en zijn team toegekend kregen. Tijdens het driedaagse weekend zijn er talloze activiteiten voor mensen met de ziekte van Parkinson, hun naasten en alle andere geïnteresseerden. Ook is er een speciaal programma voor kinderen.
Autoriteiten varen blind op versnipperde dossiers
Als je op Curaçao een strafbaar feit pleegt en in detentie belandt, wordt er een dossier opgesteld met informatie over wat je hebt gedaan. Hoewel diverse instanties zich op deze dossiers baseren, vertellen ze een gefragmenteerd verhaal dat geen recht doet aan de levensverhalen van gedetineerden. Dit concluderen socioloog Maikel Meijeren en antropoloog Paul Mutsaers op basis van observaties en interviews met jongeren in detentie op Curaçao. ‘Het geeft een veel rijker beeld van de werkelijkheid.’
Meer complicaties bij zwangerschap binnen drie maanden na stoppen pil
Bij vrouwen die binnen drie maanden nadat ze gestopt zijn met de pil zwanger worden komt vaker zwangerschapsvergiftiging en vroeggeboorte voor. Het optreden van deze complicaties is bovendien afhankelijk van het type pil. Dit blijkt uit onderzoek van het Radboudumc bij ruim 7000 zwangerschappen.
Sri Lankaanse burenruzies uit VOC-tijd geven stem aan lokale bevolking
De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) maakte in de achttiende eeuw gebruik van een uitgebreid registratieproces van land, personen en arbeidsdiensten in Sri Lanka. Historicus Luc Bulten ontdekte in zijn promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit dat de registers niet alleen werden ingezet door de VOC, maar dat de geregistreerden ze ook in hun eigen voordeel liet werken, bijvoorbeeld in burenruzies. ‘De registers geven inzicht in hoe de Sri Lankaanse bevolking leefde en omging met een koloniaal bewind.’
Praktische handvatten voor duurzame inzetbaarheid
Werknemers krijgen steeds vaker te maken met werkstress en een gezonde balans tussen werk en privé bewaken is soms lastig. Medewerkers in verschillende loopbaanstadia hebben bovendien ieder hun eigen behoeften. Hen gezond en gemotiveerd houden is dus cruciaal. Zeker bij een arbeidsmarkt die onder druk staat.
Beter leren lezen met software die luistert en feedback geeft
Sinds maart wordt de allereerste Reading Tutor met automatische spraakherkenning voor het Nederlands ingezet in het basisonderwijs in Nederland en Vlaanderen. De basis voor het programma – dat beginnende lezertjes feedback geeft op woorden en zinnen die ze hardop lezen – werd ontwikkeld door onderzoekers van het Centre for Language and Speech Technology van de Radboud Universiteit.
Een stem voor de dieren
Verander de wereld, begin bij de wetenschap, lijkt filosoof Annabelle Dufourcq te denken. Met haar onderzoek naar de belevingswereld van dieren probeert ze onderzoekers te bewegen tot een andere omgang met dieren, gelijkwaardiger. ‘Dieren hebben een rijkere fantasie dan wij vaak denken.’
Economie moet onderdeel worden van een groter geheel
‘De economie gaat over ons welzijn en daar spelen we allemaal een rol in. Maar het grote publiek ziet de economie vaak als iets heel complex en ongrijpbaars.’ Dit zegt Charan van Krevel, docent en onderzoeker bij de opleiding Economie en Bedrijfseconomie. ‘De economie staat niet op zichzelf.’
'Gezag in de traditionele betekenis brokkelt af’
De huidige flexibele arbeidsmarkt kan niet overal uit de voeten met de stokoude wet op de arbeidsovereenkomst. Femke Laagland, hoogleraar Europees arbeidsrecht, denk na over een juridische basis onder de platformeconomie. ‘Als de politiek meent dat platformwerkers onder het arbeidsrecht moeten vallen, maar de definitie van de arbeidsovereenkomst daar momenteel niet bij aansluit, dan is de wetgever aan zet.’
Zijn baby's die tweetalig opgroeien flexibeler?
Hoewel het voor volwassenen veel moeite kost om een nieuwe taal te leren, kunnen kinderen dit ogenschijnlijk moeiteloos. Kinderen kunnen zelfs meerdere talen met gemak leren! Dit is niet zonder gevolgen: onderzoek heeft aangetoond dat tweetalig opgroeien mogelijk voordelen heeft voor de cognitieve ontwikkeling.
Is hoogsensitiviteit onzin?
Steeds meer wetenschappelijk onderzoek toont aan dat hoogsensitiviteit bestaat. Neurowetenschapper Judith Homberg (Radboud Universiteit) legt uit wat er in het brein van een hoogsensitief iemand gebeurt.
Netflixen is het nieuwe lezen
Vooruit, nog eentje dan! Terwijl je stapel ongelezen boeken stof verzamelt op de plank, kijk je nog even de volgende aflevering van die nieuwe serie. En nog een. Herkenbaar? Troost je, je bent niet de enige. We lezen namelijk met z’n allen steeds minder. Een slechte zaak volgens taalliefhebbers, columnisten en neerlandici. De taalvaardigheid neemt hierdoor af en we zouden hierdoor onze empathische vaardigheden minder trainen. Maar is dat wel zo? En kunnen films en series die taak niet overnemen? Ontdek het op 12 april in de lezing ‘Boek of Netflix. Wat maakt empathischer?’.
Mensen staan open voor algoritmes (als het ze maar wat oplevert)
Dat algoritmes de komende jaren een steeds grotere rol in ons leven gaan spelen, is onvermijdelijk. Toch wordt er vaak gesuggereerd dat mensen huiverig zijn over computersystemen die alledaagse keuzes voor ons gaan overnemen. Vertrouwen we ze bijvoorbeeld wel met onze gezondheid en ons geld? Uit een publicatie in AI & Society van onderzoekers van de Radboud Universiteit blijkt dat mensen best wel open staan voor de beslissingen van algoritmes, zolang we maar denken dat het ons wat oplevert.
Cellen kweken op synthetische PIC-gel kan miljoenen muizen schelen
De synthetische PIC-gel, in 2013 ontdekt door chemici van de Radboud Universiteit, blijkt zich te gedragen zoals collageen. Dat maakt de gel heel bruikbaar om interacties tussen cellen en hun directe omgeving te bestuderen. Dit betekent in de praktijk dat de gel zeer geschikt lijkt om er cellen op te kweken voor biologisch en klinisch onderzoek. Bijkomend voordeel is dat voor deze gel, anders dan voor de gel die doorgaans gebruikt wordt voor celkweek, geen muizen gekweekt en gedood hoeven te worden.
Op de automatische piloot: de rol van dopamine
Heb jij ook wel eens gehad dat je googelde hoe je je kat op een dieet kan zetten, maar uiteindelijk alleen maar door kattenmemes hebt zitten scrollen? Je doet dit onbedoeld omdat je aandacht afgeleid wordt door de kattenfilmpjes die je blij maken. Mensen voelen zich aangetrokken tot leuke dingen in hun omgeving, zoals memes, waardoor we soms andere dingen doen dan we eigenlijk van plan waren. Dit is een automatische neiging die ons gedrag automatisch beïnvloedt.