Recharge overzicht
Lief zijn voor dieren? Kijk een natuurdocumentaire!
Natuurlijk is het leuk om op Dierendag een groot bot aan je hond te geven of je kat in de watten te leggen. Tegelijkertijd lijkt het alsof het lot van veel dieren, zelfs die van onze eigen diersoort, ons koud laat. Kunnen we socialer zijn voor dieren die we niet kennen? Dat legt Rebecca de Leeuw uit: ‘Verhalen vergroten onze cirkel van empathie.’
‘Alarmbellen over opkomend Italiaans fascisme zijn overdreven’
De overwinning van Giorgia Meloni bij de Italiaanse verkiezingen heeft niks van doen met een opkomend fascisme. Dit zegt politicoloog en Italiëkenner Andrej Zaslove. ‘Je kunt beter de alarmbel luiden over het failliet van de sociaal-democratie, in deze verkiezingen de olifant in de kamer.’
Moeten we rechten toekennen aan de natuur? ‘Het is een effectief middel’
Vervuiling, klimaatverandering, bebouwing – door menselijk ingrijpen heeft de natuur het vaak zwaar te verduren. Sommige landen kennen daarom rechten toe aan de natuur. Hoe werkt dat precies? En is het een goed idee? Maandagavond organiseerde Radboud Reflects een lezing over het onderwerp. Vijf vragen aan rechtsfilosoof en spreker Sophia de Vries.
Arts en patiënt in gesprek: wie onderbreekt wie (en is dat slecht)?
Tijdens een huisartsconsult kunnen artsen en patiënten elkaar onderbreken. Die onderbrekingen worden vaak gezien als opdringerige handelingen van (mannelijke) artsen die de patiënt belemmeren. Taalwetenschapper Ilona Plug ontdekte dat onderbrekingen juist goed kunnen zijn voor het verloop van het consult.
Universiteit schroeft gasgebruik terug
Studenten en medewerkers moesten een jaar lang om de bouwputten op de campus heen lopen. Voor en achter het Huygensgebouw, naast het Berchmanianum en achter de Refter lag de grond open. Alles met hetzelfde doel: de campus duurzamer maken. ‘Als we zo doorgaan, kunnen we in 2035 van het gas af.’
Werden Maya’s dronken van klysma’s?
Dienden Maya’s zichzelf geestverruimende middelen toe met klysmarituelen? Met een kunsthistorisch onderzoek naar die vraag won emeritus hoogleraar Peter de Smet vorige week een Ig Nobelprijs. De farmacoloog is er erg blij mee. ‘Dan heb ik toch iets betekend op het vlak van kunstgeschiedenis.’
Mindfulness helpt minder goed tegen stress bij jongeren
Voor duizenden kinderen en tieners kenmerkt september de terugkeer naar school, en daarmee de bijbehorende stress. Is het mogelijk stress tegen te gaan met mindfulness training in jongeren? De bevindingen van een grootschalig project suggereren dat het niet kan, althans niet echt.
Astronomen ontdekken hete gasbel bij het superzware zwarte gat van de Melkweg
Met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) hebben astronomen tekenen gezien van een ‘hot spot’ die om Sagittarius A* draait, het zwarte gat in het centrum van ons Melkwegstelsel.
‘Het recht is niet klaar voor digitale discriminatie’
Computers en andere slimme systemen maken steeds vaker geautomatiseerde beslissingen over mensen. Deze ‘digitale differentiatie’ wordt ingezet door webwinkels, de overheid en tal van andere partijen. Daarbij ontstaat het risico op nieuwe vormen van discriminatie, waarbij bevolkingsgroepen benadeeld worden. Tegen deze vormen van discriminatie biedt het Nederlandse recht onvoldoende bescherming, zo betoogt Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ICT en recht aan de Radboud Universiteit, op 28 september in zijn oratie.
Bacteriën halen paracetamol uit afvalwater
Onderzoekers hebben in kaart gebracht welke bacteriën onder welke voorwaarden paracetamol uit afvalwater kunnen verwijderen.
Google Maps voor handelsroutes 14de tot 17de eeuw
Hoe lang duurde het zo’n 600 jaar geleden om van Eindhoven naar Deventer te komen? Dat kun je berekenen in de vernieuwde versie van Viabundus, een soort Google Maps voor de jaren 1350 tot 1650. Onderzoekers van het project brachten dit jaar onder meer het wegennet van Brabant beter in kaart.
Een alternatieve troonrede: ‘Hou een oogje op elkaar’
De vandaag uitgesproken troonrede besteedde, niet verrassend, aandacht aan armoedebestrijding. Een mooi streven, zegt Radboud-econoom Charan van Krevel. ‘Maar van nog groter belang is het voorkomen van armoede van de komende generaties.’
‘Oorlogen zijn altijd een mix van buitenlandse én binnenlandse krachten’
Waarom voeren mensen oorlog? NEMO Kennislink bekijkt deze vraag vanuit verschillende wetenschapsdisciplines. Deze keer politicoloog Bertjan Verbeek over binnenlandse en buitenlandse politieke factoren die tot oorlog kunnen leiden.
Hoedjesparade Prinsjesdag: ‘Hippietijd is hier enorm ingeslagen’
Dat vooraf al bekend is wat er in de miljoenennota staat, lijkt eerder regel dan uitzondering op Prinsjesdag. Verrassender dan de miljoenennota zijn de extravagante outfits, met name de hoofddeksels, waarmee vrouwelijke politici voor de dag komen. Hoogleraar Anneke Smelik: ‘De vrolijke, uitbundige hoedjesparade is een typisch Nederlandse reactie op onze weerzin tegen rituelen.’
Ben je klaar met leren na je 50e?
Van een baby die nieuwsgierig door de kamer kruipt tot iemand die met het ouder worden steeds sneller problemen leert herkennen en oplossen. Je bent nooit te oud om te leren, maar hoe blijf jij je ontwikkelen in verschillende stadia van je leven? Radboudwetenschappers vertellen je meer over De Wonderen van het Leven Lang Leren.
Waarom besteden we zoveel aandacht aan de dood van Queen Elizabeth?
Sinds haar overlijden is de Britse koningin Elizabeth alomtegenwoordig op voorpagina’s en in televisiejournaals en -talkshows. Waar komt die massahysterie naar aanleiding van de dood van een 96-jarige vandaan? Universitair docent Algemene Cultuurwetenschappen Dennis Kersten zoekt naar verklaringen. 'Haar overlijden bevestigt dat Groot-Brittannië in een transitiefase zit.'
De wiskunde achter de schoonheid van de natuur
Alan Turing was een fenomenale wiskundige en codekraker. Minder bekend is zijn bijdrage aan de biologie: de laatste jaren van zijn leven wijdde hij aan het ontwikkelen van wiskundige theorieën om de patronen te beschrijven die we in de natuur tegenkomen.
Onderzoek naar onze relatie met social media schiet tekort
Sociale media zoals TikTok, Instagram en Twitter maken het makkelijk om eindeloos door te blijven scrollen. Maar dat betekent niet dat er direct sprake is van ‘doomscrollen’, eindeloos gebruik met een negatief effect op het welzijn. Dat zegt Nastasia Griffioen, die promoveert aan de Radboud Universiteit op onderzoek naar smartphonegebruik onder jongeren.
Wormenspaghetti en scheten als blaasorkesten: de humor van Roald Dahl
Personages die ongestraft wegkomen met scheten en boeren of grapjes over geweld, mishandeling en de dood. Zijn humor maakte Roald Dahls boeken wereldberoemd, maar leverde hem ook fikse kritiek op. ‘Hij wist als geen ander wat kinderen grappig vinden en had lak aan wat volwassenen daar van vonden.’
Herinneringen aan het puin van 9/11
Na de aanslagen op 11 september 2001 in New York bleef er van de ooit iconische Twin Towers niets anders over dan een enorme berg puin. Maar puin, stof en staal kregen tegelijkertijd waarde door de vermenging met de overblijfselen van niet-identificeerbare slachtoffers. Onderzoeker László Munteán onderzoekt in zijn boekproject de complexe relatie tussen materie en herinnering na de aanslagen van 9/11.