Recharge overzicht
Waarom Sartre uit het filosofisch verdomhoekje moet
Jean-Paul Sartre is voor veel mensen een schrijver en denker waar ze op z’n minst wel eens van gehoord hebben – al is het maar op de middelbare school. Lange tijd was hij ook een publieke intellectueel met een grote populariteit, zeker bij jongere generaties. Maar tegenwoordig hoor je weinig meer over hem. Sterker nog: als filosoof is hij min of meer in een verdomhoekje beland. Hoe komt dat? Filosoof Simon Gusman (Radboud Universiteit) zocht het uit en schreef een boek over Sartres ideeën en de veranderende waardering daarvoor.
Ventilatoren duurzaam alternatief voor airconditioning
Uit onderzoek blijkt dat mensen door binnenshuis vaker ventilatoren in te zetten hun airconditioner minder vaak hoeven te gebruiken, zonder dat dit iets verandert aan hoe warm ze het hebben. Dit maakt de weg vrij voor minder energieverbruik en lagere uitstoot van broeikasgassen. Dit laat Australisch onderzoek zien, waaraan ook Coen Bongers van het Radboudumc heeft meegewerkt.
'Stoeltjesdans' geeft leerkrachten meer inzicht in eigen klas
Tijdens de Landelijke Dag tegen Pesten op 19 april wordt er stilgestaan bij het feit dat nog altijd één op de tien leerlingen in het onderwijs gepest wordt - dat is al gauw twee of drie leerlingen per klas. Dat komt mede doordat het voor drukbezette docenten lastig blijft om grip te krijgen op het sociale klimaat van de klas. Met Stoeltjesdans hoopt Yvonne van den Berg, ontwikkelingspsycholoog aan de Radboud Universiteit, leraren daarin te ondersteunen.
Oorlog, corona, klimaat: hoe reageert een puberbrein op zoveel stress?
Maakt een puberbrein je kwetsbaar of juist veerkrachtig voor een crisis zoals de oorlog in Oekraïne? We spreken erover met neurowetenschapper Karin Roelofs.
Vertekent iemands gedrag de herinnering aan diens gezicht?
Iemand heeft een goede kop of juist een boeventronie. Al dan niet bewust trekken we allerlei conclusies over personen als we hun gezichten zien. Maar werkt dit andersom ook? Vertekent onze herinnering aan iemands gezicht op basis van de informatie die we over iemand hebben? Lin Jansen onderzocht het in haar promotieonderzoek.
Helaas kunnen we niet vliegen, maar slapend lijken we op vogels
Slaap speelt een heel belangrijke rol in ons leven, maar eigenlijk weten we er heel weinig van af. ‘Met ieder puzzelstukje dat we vinden, wordt de puzzel ingewikkelder én mooier’, zegt Jacqueline van der Meij, postdoc bij het Genzel Lab van de Radboud Universiteit.. Dinsdag 19 april geeft ze een lezing over slaap tijdens het Science Café Nijmegen.
Positieve rolmodellen helpen minderheden slagen in de wetenschap
Vrouwen en niet-witte academici zijn nog altijd ondervertegenwoordigd in de wetenschap. Om oorzaken en mogelijke oplossingen te zoeken, analyseerden wetenschappers, onder wie socioloog Bas Hofstra van de Radboud Universiteit, de wetenschappelijke carrières van ruim een miljoen promovendi.
Zweefvliegen in de Nederlandse bossen ook drastisch afgenomen
In het bos op de Veluwe zijn de aantallen zweefvliegen en zweefvliegsoorten drastisch afgenomen in de afgelopen decennia. Vergeleken met veertig jaar geleden werden er in 2021 dagelijks gemiddeld 80% minder zweefvliegen geteld en 44% minder verschillende soorten gevonden. Dit is de eerste keer dat de aantallen zweefvliegen zijn gekwantificeerd in Nederland.
Bacterie kan elektriciteit opwekken uit methaan
Elektriciteit opwekken en daarmee meteen de omgeving zuiveren van broeikasgassen: het zou met bacteriën moeten kunnen. In een nieuwe publicatie tonen microbiologen van de Radboud Universiteit aan dat het mogelijk is om een methaanetende bacterie stroom te laten opwekken in het lab.
‘Televisiedebat tussen Macron en Le Pen wordt cruciaal’
De tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen wordt een nek-aan-nekrace tussen huidig president Emmanuel Macron en de extreemrechtse Marine Le Pen. ‘Als Le Pen wint, verdwijnt de Frans-Duitse as in het centrum van de Europese Unie’, zegt historicus Jan-Willem Brouwer.
‘We hebben niet helemaal tevergeefs geleefd’
160 brieven van een joodse, Duitse arts over de opvoeding van zijn drie dochters, geschreven tussen 1937 en 1943. De Drillingsberichte zijn als een tijdcapsule die de poort opent naar het verleden. Nu – 85 jaar na de eerste brief - zijn ze gedigitaliseerd, doorzoekbaar en downloadbaar en bieden ze een unieke kans voor onderzoekers uit verschillende disciplines om samen te werken.
Kunstcritici zijn nog altijd een weinig divers gezelschap
In de geschiedschrijving over Nederlandse kunstkritiek vervullen vrouwen vaak een marginale rol. Tegenwoordig zijn ze in de meerderheid, maar van gelijkheid in status en inkomen is geen sprake. Kunsthistorica Loes van Beuningen deed promotieonderzoek naar de rol van vrouwen in de beeldende kunstkritiek en concludeert dat er sinds het begin van de negentiende eeuw te weinig is veranderd. De belangrijkste posities worden nog steeds door een kleine, weinig-diverse groep bekleed.
Miljoenen Afrikaanse kinderen niet geregistreerd bij geboorte
In grote delen van Afrika wordt slechts de helft van alle kinderen bij geboorte geregistreerd. Deze niet-geregistreerde kinderen kunnen daardoor in hun latere leven niet of moeilijker aanspraak maken op essentiële mensenrechten, van gezondheidszorg tot opleiding tot financiële bijstand. Een nieuw onderzoek van Anne Lieke Ebbers en Jeroen Smits van de Radboud Universiteit brengt in kaart welke factoren bijdragen aan de beperkte registratie, en geeft een indicatie van hoe dit omvangrijke probleem mogelijk aangepakt kan worden.
Onder de microscoop gedragen kobaltatomen zich net als hersencellen
Levenloos materiaal zoals kobalt gedraagt zich soms een beetje zoals onze hersenen, ontdekte quantumnatuurkundige Alex Khajetoorians. Dat maakt het mogelijk geschikt om energiezuinige berekeningen mee uit te voeren. Vorige maand kreeg de hoogleraar een Vici-subsidie voor zijn plannen.
Studies naar het sociaal-cognitieve vermogen van verhalen onder de loep
Een van de dingen die ons als mens uniek maken, is onze drang om met elkaar te communiceren door middel van verhalen. Er wordt vaak beweerd dat verhalen een effect hebben op onder meer empathie, maar studies naar dit effect hebben tot nu toe gemengde resultaten opgeleverd. Taalwetenschapper Lynn Eekhof (Centre for Language Studies, CLS) ontwikkelde samen met collega-onderzoekers een nieuwe onderzoeksstrategie om op een genuanceerde manier naar de mogelijke relatie tussen lezen en sociale cognitie te kijken.
Oorlogstrauma zit niet alleen in je hoofd
Een oorlog maakt niet alleen fysieke slachtoffers, maar ook psychische. Wat is een oorlogstrauma eigenlijk en hoe gaan we ermee om? Cultureel antropoloog Tine Molendijk doet onderzoek naar morele verwonding van militairen.
Overgang naar volwassenheid zorgt voor afname in sportparticipatie
Jouw sportparticipatie verandert gedurende je leven. Tijdens de transitie naar volwassenheid neemt dit over het algemeen af. Met name veranderingen in tijd en sociale contacten zijn hiervoor een belangrijke verklaring, zo blijkt uit promotieonderzoek van Jasper van Houten.
‘Wetsvoorstel beloont NCTV voor iets wat niet mag’
Mag de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) persoonsgegevens verwerken? Een wetsvoorstel dat dat mogelijk moet maken ligt momenteel bij de Tweede Kamer. Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ICT & Recht, sprak zich onlangs uit tegen de wet. ‘Niemand twijfelt aan het belang van nationale veiligheid, maar deze wet is echt veel te vaag,’ gaf Zuiderveen Borgesius aan tijdens een rondetafelgesprek van de Tweede Kamer.
Klimaatopwarming beperken is een hels karwei, maar het kan nog wel
Het nieuwste IPCC-rapport laat er geen misverstanden over bestaan: we moeten aan de bak om de klimaatopwarming enigszins binnen de perken te houden. Klimaatwetenschapper Heleen de Coninck, die meeschreef aan het rapport, en managementwetenschapper Vincent de Gooyert leggen uit wat ons te doen staat.
Ik zie, ik zie wat jij (niet) ziet: discriminatie
Migranten worden gediscrimineerd bij het vinden van een baan en vrouwen bij het inschalen van hun loon. Maar wie worden volgens Nederlanders het vaakst gediscrimineerd? En wat geven deze groepen zelf aan over discriminatie van hun groep? Onderzoekers van de Radboud Universiteit zochten het uit.