Recharge overzicht
Te zien in de hersenen: contact met naasten is goed voor je
Regelmatig contact met goede vrienden en familie is belangrijk voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid. Deze eeuwenoude volkswijsheid is terug te zien in hersenactiviteit, en zelfs in de vorm van hersenenstructuren. Sociale interacties activeren namelijk dezelfde hersengebieden die een rol spelen bij empathie, oplettendheid, gezondheidstevredenheid, rookgedrag, stemmingswisselingen en emotionele (in)stabiliteit.
Het vrije Westen tegen het onvrije Oosten: al 2500 jaar hetzelfde liedje
Van de Perzische oorlogen tot IS: het idee dat Oost en West fundamenteel van elkaar verschillen wordt al eeuwen ingezet als retorisch middel. Deze nadruk op conflict geeft een vertekend beeld van de historische werkelijkheid. Door het benadrukken van andere frames kunnen historici dit beeld nuanceren, stelt historicus Ivo Wolsing van de Radboud Universiteit in dit artikel.
Wenkbrauwen liegen niet
Je wenkbrauwen zeggen veel meer dan je misschien denkt. Het maakt niet uit of je ze dun houdt, in een mooi boogje vormt of je er geen aandacht aan besteedt: je wenkbrauwen communiceren (je bent nu vast je wenkbrauwen goed aan het bekijken). Opgetrokken wenkbrauwen geven aan dat je verrast bent. Gefronste wenkbrauwen zeggen daarentegen dat je boos of achterdochtig bent. Hoe je je wenkbrauwen houdt, is met name relevant voor mensen die niet kunnen praten of horen. Zij gebruiken wenkbrauwen om hun emotionele staat te communiceren. Het is dus geen verrassing dat wenkbrauwen een belangrijke rol spelen in gebarentaal, naar welke cultuur je ook kijkt.
Hoe is Koningsdag ontstaan?
Dit jaar zal het nog iets anders zijn, maar normaal gesproken is Koningsdag het moment waarop we onze oranje kleding uit de kast te trekken, de rommelmarkt afstruinen of bier drinken. Een dag waarop we ons vaak nét iets meer Nederlander voelen dan op andere dagen. Maar betekent dat ook dat we nationalistisch zijn? Professor Lotte Jensen (Radboud Universiteit) geeft antwoord op die vraag en legt ook gelijk uit waar die oranje kleding toch vandaan komt.
Astronomen zien eerste hint van silhouet gespaghettificeerde ster
Sinds een paar decennia zien astronomen vanuit zwarte gaten uitbarstingen komen van elektromagnetische straling. Ze gingen er vanuit dat die afkomstig zijn van uit elkaar getrokken sterren, maar ze hebben nooit het silhouet gezien van de daadwerkelijke materiële slierten. Een groep onderzoekers, onder wie Giacomo Cannizzaro en Peter Jonker van SRON/Radboud Universiteit, heeft nu voor het eerst spectrale absorptielijnen waargenomen van de slierten van een gespaghettificeerde ster.
'We maken het niet eenvoudiger, maar bieden wel nieuwe inzichten'
De economen van de Radboud Universiteit hebben een bijzondere plaats in Nederland. In zowel onderwijs en onderzoek als hun bijdragen aan de maatschappij bieden ze verschillende gezichtspunten op real-world issues.
De Kamer wil verandering, maar of die komt is de vraag
Informateur Tjeenk Willink werkt aan voorstellen om de Haagse bestuurscultuur transparanter en dualistischer te maken. Iedereen wil het. Maar er komt nooit iets van.
Het kwetsbare kinderbrein
Hoe kwetsbaar is het kinderbrein en in hoeverre bepaalt de vorming van onze hersenen in de vroege jeugd onze talenten en onze mogelijkheden voor later? In een programma, georganiseerd door de RAGweek en Radboud Reflects, stelde neurobioloog Dick Swaab dat hersenontwikkeling in onze kinderjaren cruciaal is. Neurowetenschapper Roshan Cools vertelde hoe flexibel ons volwassen brein is. Beide sprekers gingen in gesprek onder leiding van filosoof Frank van Caspel.
Is het erg dat kijkers denken dat The Crown ‘echt’ is?
Prins Philip is dood, Meghan Markle beschuldigt het Britse Koningshuis van racisme - The Firm is volop in het nieuws. Allemaal voer voor mogelijke nieuwe seizoenen van The Crown. Cultuurwetenschapper Dennis Kersten bespreekt de vraag: wat zijn de effecten van het fictionaliseren van echt bestaande personen?
Het oudste liefdesliedje van Gelderland
Het is meer dan zeshonderd jaar oud en geschreven door een Gelderse monnik. Hij woonde in het klooster Marienborn dat in de middeleeuwen tussen Arnhem en Oosterbeek lag. Hier liet de onbekende monnik zich inspireren tot een liefdesliedje. De tekst is bewaard gebleven en daaronder staat een simpele weergave van een notenbalk. Dat stelden hedendaagse musici in staat om het middeleeuwse lied opnieuw ten gehore te brengen.
‘We kloppen onszelf al op de borst met één vrouw in het bestuur’
Acht jaar zat ze in het hoogste bestuur van de Radboud Universiteit, een positie die Wilma de Koning deze zomer verruilt voor een directeurschap bij de KNAW. Tal van vaak moeilijke beslissingen kwamen op haar bord. Vijf lessen van een door de wol geverfde bestuurder. 'Dé oplossing bestaat niet.'
Het quantumbrein en holistische gedachtes
Een netwerk van atomen dat werkt als quantumbrein; dat klinkt als een technisch verhaal. Wanneer gedraagt iets zich als een brein? En hoe werken die quantumprocessen in dat netwerk? Toch overstijgt dit onderwerp de pure wetenschap. Even doordenken en voor je het weet gooit het quantumbrein je wereldbeeld overhoop.
‘Geloofwaardigheid is essentieel voor vertrouwen in democratie’
De Tweede Kamerverkiezingen en de daaropvolgende formatie laten opnieuw zien hoe fragiel het vertrouwen in de democratie is. Het uitlekken van informatie en het gebrekkige geheugen van bewindslieden schaden het vertrouwen in de politiek, zegt universitair docent politicologie Maurits Meijers (Radboud Universiteit). ‘De democratie heeft een deuk opgelopen.’
Waarom mensen in Guatemala een neptelefoon op zak hebben
In Midden-Amerika vonden tussen de jaren zeventig en negentig bloederige oorlogen plaats. Via getuigenverslagen, gebundeld in zogenaamde waarheidsrapporten, probeerden lokale en internationale organisaties de sociale en psychische gevolgen in kaart te brengen. Door de nadruk op slachtoffers schieten deze verslagen soms echter tekort om te schetsen welke sporen de oorlogen nalaten. Het perspectief van daders wordt nadrukkelijker belicht in Centraal-Amerikaanse romans. ‘Mensen hebben zich allerlei gedragingen die iets weg hebben van paranoia eigengemaakt als overlevingsmechanisme.’
'Tuchtrecht gezondheidszorg ontoegankelijk voor veel klagers'
De effectiviteit van het wettelijke tuchtrecht voor de gezondheidszorg ligt al geruime tijd onder vuur. Er zijn zorgen over de toegankelijkheid en het sluit onvoldoende aan op de huidige structuur van de zorg. Caressa Bol liep ruim vierduizend uitspraken van het tuchtrecht na en doet op basis daarvan enkele aanbevelingen om dit effectiever te laten functioneren. Ze promoveert op 23 april aan de Radboud Universiteit.
‘Gelijke kansen voor iedereen? Nou, nee dus’
De positie van vrouwen is significant verbeterd als je die vergelijkt met die van de generatie van onze moeders en grootmoeders. Dat is het historische perspectief. Maar steek je anno 2021 de thermometer in een heleboel organisaties, dan zie je doorgaande ongelijkheid: mannen aan de top, salarisverschillen, ongelijke contracten, voornamelijk vrouwen in deeltijdbanen. ‘En realiseer je goed: er is geen wet die deze dit voorschrijft, hè, je kunt ook anders organiseren.’ Een interview met hoogleraar Organizational Behavior Yvonne Benschop over gendergelijkheid en diversiteit.
‘Goed bestuur is het goed managen van conflicterende waarden’
Hester Paanakker, universitair docent Bestuurskunde (Radboud Universiteit) houdt zich bezig met onderwijs en onderzoek op het gebied van publieke waarden en goed bestuur. Oplossingen aandragen voor maatschappelijke problemen, dat is waar de bestuurskunde in haar ogen om draait en waar ‘winst zonder verlies’ voor staat.
Wat hoor ik daar? Hoe we bewegend geluid kunnen horen
Onze hersenen zijn in staat om bewegende geluiden te volgen. Dat is nu voor het eerst wetenschappelijk aangetoond door hersenonderzoekers van het Donders Instituut van de Radboud Universiteit. De studie legt een basis voor verder onderzoek naar hoe we met een gehoorapparaat beter kunnen horen in rumoerige omgevingen.
Glazen bol? Onderzoek geeft een beter beeld van de toekomst
Toekomstdenken staat centraal in haar onderzoek, dat daarnaast focust op de energietransitie. Sietske Veenman, universitair docent bij de vakgroep Environmental Governance and Politics (Radboud Universiteit): ‘Ik wil scherp krijgen hoe toekomst een rol speelt in ons dagelijks leven.’
Dus tóch: eilandreuzen en -dwergen zijn resultaat eilandtheorie
Een oude theorie uit de evolutionaire ecologie zegt dat diersoorten op eilanden neigen naar reuzengroei of dwerggroei vergeleken met hun soortgenoten op het vasteland. Maar wetenschappers twisten al over de eilandtheorie vanaf het moment dat deze voor het eerst is geformuleerd in de jaren ’60. In een nieuwe publicatie in Nature Ecology and Evolution tonen onderzoekers aan dat de effecten van de eilandregel gelden voor zoogdieren, vogels, reptielen, maar in mindere mate voor amfibieën.